DE GELETTERDE MENS * doorlopend & eindeloos literair * - à la carte

2012-02-01T13:22:00.004+01:00

Kreunende tijd

bij foto's van Joep Eijkens

Als mensen iets vertellen weten ze, meestal,

waar ze zijn. Toch blijft het soms bij stamelen.

Dan vervagen grenzen. Dan ruisen geruchten,

veel meer niet echt. Maar ze zeggen wel iets.

Over klaarte, vreemde klaarte. Over fonteinen

die pas bestaan als water. Over ferme zerken

die later langzaam bezwijken gelijk lui verdriet.

Vastbesloten als handen voor ogen zicht. Dat

duister. Het valt niet mee om te willen wachten

op de schaduw van weggegleden woorden. Wees

geen wees, blijf verkleefde groeten zenden naar

aflijvigen. In hun oren sluimert nog de hoop op

de edelmoedigste wraak die bestaat: vergiffenis.

In het voordeel van de dood speelt leven.

III

Vergis u niet van gevecht: natuurlijk zijn er

mannen zonder vrouwen, en vrouwen zonder

mannen. Maar geen dochters zijn er die geen

vader hebben. Nergens. Geen zonen zonder

moeder heb je. Dat besef je zelfs wanneer je

stilstaat bij verzakte graven. Kreunende tijd.

Ook als niemand luistert zingt er de merel.

Toen je hier ter aarde werd besteld met die

gedoofde blik naar de ontelbare sterren van het

noorden gericht sneeuwde het. Toen wel. Om te

sterven volstond het om met ademen te stoppen.

Dat wel. Maar dat allengs muller zwijgen van alle

geliefden valt heel wat zwaarder. O hemel toch,

een heel leven lang vergat je dit te schrijven.

Hier, op de grens tussen verlangen en weemoed,

kijken geen ogen meer die gezien hebben hoe deze

plaat over dit graf geschoven werd. Wat rest is

een stenen treurzang. Toch vermoed ik nog die

rondgang met wierook, met wijwater, echo's van

In paradisum, ijl als stengels van de vroegeling.

Lang geleden hergeboorte. Jaren vol geduldig gras.

In hora mortis nostrae vergeten we toch zeker niet

al die kruisjes op het voorhoofd? Want dan zouden

die nergens goed voor zijn geweest. Vertrouwen is het

immers dat nimmer mag verdwijnen. Dat straks achter

de lome poort van de dageraad huldeliederen na zullen

zinderen geloven we wel, maar hier liggen we voorlopig

mooi alleen, met tegen onze zin verdwijnende verbeelding.

VII

Een kindergraf is kleiner. Lijkt op het korte leven dat

niet tot ontplooiing kwam, op een veulen dat nooit heeft

leren galopperen. In het donker denken van de zomer

dolf men hier ooit zand dat zich inmiddels om u heen

veranderde in zware klei. Hoe herinnering verdort, rauwe

rouw tot vermoeden verwordt. Ach, hoe gij elkander

verlaten moest. En moet. Nacht na nacht na nacht na nacht.

VIII

Verloochen verleden nooit. Het is er voor altijd. Het gaat

gewoon niet weg. Het zingt lang na. Zinder maar. Doe maar.

Keer maar rustig eeuwig weer, aarzelende treurengel en

maak alles maar mooier dan het is. Ik zie mensen rondlopen

met een donker gemoed, met de koele zekerheid van een profeet.

Of ze aan galgen zijn gehangen slaan achter hen schaduwen

neder. In de verte blaft een hond een brandweerwagen na.

Kijken maakt amper geluid, maar als de regens komen

blijven wij hier langer weg. We weten dan in onze warme

kamers wel dat eeuwige rust geruislozer is dan wat we

onlangs nog september noemden, uiteenzettingen schuiven

we echter voor ons uit. We hopen dat straks azalea's weer

gonzen, proberen het droge kraken van altaren te vergeten.

Iedere fout vindt wel iemand die haar maken wil.

De spiegel der waarheid, zo zegt men, krijgt altijd gelijk.

Maar soms is hij wat te vroeg, of te laat. Natuurlijk weet ik

wat ik niet vergeet, maar niet wat jíj niet vergat. Tegen

regen zei ik vuur bijvoorbeeld, maar dat wist je niet meer.

Al die nachten slapen waren de generale repetities voor

dit latere noodgedwongen lange zwijgen. Vertel ik je. Voor

respijt geen tijd. Ik hoop dat je me hier hebt voelen staan.

Bert Bevers

2012-02-01T09:10:00.005+01:00

voorArthur G.

hij vertrokzonder vreemde munten

zonderkoffer, zonder pijn.

verlatenhet lichaam dat hem

in allecontinenten bracht

hij stapteuit zijn roze wangen

uit zijnbesneeuwde hoofd

dat pasbemind werd toen

de secondenlanger duurden

de glimlachafgelegd, de glazen leeg

van zon uitgrote kastelen.

vertrokkenzonder papieren,

op hetkoude gras zijn grijs pak

2de prijs van de stadGRIMBERGEN 2012

appelhanden

het oudje liet zich stappen tot aan de bank

onder de doorgezakte zomereik,

appelhanden in haar schoot,

een opgedroogde encyclopedie

van vergeelde liefde

zijn stok schreef vol ongeduld twee letters

op het grillig pad, met inkt die oplost elke nacht.

ze spraken hun onvoltooide alfabet

tussen de verdorde muren

van zijn belegen klokhuis

ik wandel door het park,

schud onder de bejaarde zomereik

twee gerimpelde letters van mijn hand

voltooi in ’t grint hun alfabet

de bank is leeg van woorden,

de appels gisteren gevallen

1ste prijs UILENSPIEGEL KRONKELPRIJS 2011

avondwandeling (Corsica)

op dit dortapijt de warmte

van tweeopgebrande struiken

hoog bovenazuur beken ik

opnieuw degladheid van je huid,

lees ikluid in grijsblauwe ogen

hetverlangen naar een rustig nest.

zal ik debek weer scherpen, mijn vleugels

uitslaan,speuren naar een nieuwe kust ?

ofeindelijk gaan rusten, traag

onder jouwveilig schild, genieten

van onsgetaand verhaal ? onze lippen

sprekeneenzelfde taal, ik aarzel,

hier, opdeze rots moet ik kiezen

tussen dearend en de schildpad

Nominatie (beste 10) Literatuurprijs poëzie

Nieuwegein (NL), 2011

stroomtrein

hoog, snijd ik het landschap

word ik deel van achtertuinen.

kruinen voorbij ontwaakt een man

in de ochtendzon

de weiden groter, koeien kleiner.

voorbij het bos. zonder bomen.

de zon gevangen in spiegels

stroomt groen van daken

een kudde meeuwen houdt

geen vijver verborgen

van dit landschap

dat in mij geschreven staat

hoog, de armen vlerkdun

stroom ik de tijd voorbij

Winnaar(gedeelde 1^e prijs) gedichtenwedsrijdstad RONSE

Luc.C. Martens

2012-01-31T18:30:00.003+01:00

THIERRY DELEU N.A.V. GEDICHTENDAG IN BIBLIOTHEEK ALVERINGEM

Op zondag 29 januari 2012 las Thierry Deleu in de bibliotheek van Alveringem gedichten voor, met als thema "Stroom".
Ook leerlingen van 5de en 6de leerjaar basisschool Stavele lazen eigen gedichten voor. Dezelfde klas van meester Herman speelde ook muziek.
Een hoogstaande poëtische voormiddag!
Tijdens de drie pauzes was er koffie met boterkoeken.
De voorgelezen gedichten hingen op in de valva.

2012-01-31T18:04:00.000+01:00

Wit paard

gebald

melkweg besneeuwd

van renvuur bezeten

oog

over vlakte en verder

haalt dampend

de verte

draagt hertogelijk

Maria van Bourgondië

broos

voltooid

Fernand Florizoone

2012-01-31T12:12:00.003+01:00

2012

Breekbare Boodschap

Hoe maagdelijk nog

dit onbeschrevenlandschap:

zal het lente worden

en dan weer

zomer

zoals toen

zullen de bladeren

dan later

van kleur veranderen

en zal het

daarna

genoeg sneeuwen

zodat wij jou

een ouderwetse kaart

kunnen sturen?

Thomas Rubico

Bospad

Orkanen op komst:

hoog boven in de kruinen

gekraak van takken.

T.R.

Acceptmy eyes

Hoetwee paar ogen

naardit landschap kijken

glimlachvan een kind:

destraat is hun huis, hun bed,

devogels zingen hun naam.

T.R

Oneindig

Het zachte ruisen

van het onmetelijk water,

de oceaan ligt diep.

T.R

Stapper

Stapper, je sporen

zijn de weg, en zij alleen;

stapper, er is geen weg,

al stappend maak jij je eigen weg

en als je omkijkt

zie je het pad dat je nooit meer zult lopen

stapper, er is geen weg

alleen het kielzog in de zee.

Thomas Rubico, vrij naar Caminante vande Spaanse grootmeester Antonio Machado.

2012-01-31T10:07:00.000+01:00

2012-01-29T19:20:00.000+01:00

Hanne Vranken, Anne Vanlerberghe, Liesbeth De Rijcke
Vrije Universiteit Brussel Professor Hans Vandevoorde
Schakelprogramma Taal- en Letterkunde (Nederlands)
Brussel, 23 december 2011
Poëzie na 1945

Groepsreferaat
De surrealist in Ben Klein

Op 13 juni 1928 wordt Frans Dewispelaere, alias Ben Klein, geboren in Polen. Later verhuist hij naar Antwerpen, waar hij zich zal ontpoppen tot een experimentele dichter. Hij ontmoet dichters, zoals Antonin Artaud, die zijn poëzieopvattingen mee vorm geven. Vanaf 1957 is hij redactielid van het experimentele tijdschrift Het Kahier, later Het Kahier X. Klein zal het tijdschrift op de kaart zetten in het wereldje van de experimentele poëzie. Hij ventileert er zijn poëtica in en beïnvloedt zo de evolutie van wat hij de Avant-garde Pohesie in Vlaanderen noemt. Hoewel Klein met zijn action-poetry wel eens in de openbaarheid treedt, kiest hij er bewust voor om niet te schrijven voor commerciële doeleinden. Dit maakt dat zijn erfenis eerder klein is, waardoor hij nu niet meer de aandacht krijgt die hij verdient. Desondanks wordt Ben Klein soms in één adem genoemd met surrealisten als Lucebert en Van Ostaijen, volgens ons niet onterecht. Aan de hand van zijn poëtica en zijn werk tonen we aan dat Ben Klein wel degelijk tegen het surrealisme aanleunt.
De eerste surrealistische uitlatingen van Ben Klein vinden we terug in zijn poëtica, die hij stelselmatig publiceerde in Het Kahier. Klein spreekt niet langer over poëzie, maar over pohesie. Met deze opmerkelijke term, die we onder andere ook terugvinden bij Lucebert, distantieert hij zich van de traditionele poëzieopvatting. Daarom acht hij een nieuwe noemer noodzakelijk. Zijn poëtica is in de loop der jaren geregeld van invulling veranderd, waardoor contradicties niet ongewoon zijn. Zo spreekt hij eerst over de direkte pohesie (Kahier 11 1958), wat later reine pohesie wordt (Kahier 12 1959) en daarna nieuwe pohesie (Kahier X 34 1964).
In Kahier X 34 publiceert Klein het artikel ‘Notities’ waarin hij het over die nieuwe pohesie heeft. Het betekent een heuse cesuur in zijn poëtica en tevens een meer surrealistische invulling ervan. Na jarenlang experimenteren met taal wijst hij de ethische functie van het dichterschap af. Verisme en reine pohesie verdwijnen van het toneel. “Dilettanten en bastaarden denken pohesie wordt GEMAAKT”, maar niets is minder waar: pohesie is autonoom en de dichter lijdt eraan. (Stes, 1986: 79) In die nieuwe invulling komt vorm op de eerste plaats. Gedichten kunnen niet begrepen worden: ze worden waargenomen. De inhoud
verdwijnt met andere woorden op de achtergrond. Hij benadrukt het speelse karakter van het experimenteren met taal. Een gedicht is een vondst, gebaseerd op toeval en intuïtie.
Binnen Kleins poëtica is ook de visie op de lezer surrealistisch getint. De lezer moet aan strenge voorwaarden voldoen. Zo is het belangrijk dat hij bijzonder geconcentreerd en erg taalgevoelig is. Met die eigenschappen kan hij woorden aanvoelen en het gedicht waarnemen zoals hij een droom zou analyseren. De inhoud is bijgevolg niet langer van belang: het gedicht wordt immers niet gelezen, maar krijgt pas betekenis aan de hand van en in het onderbewuste.
Het is net de spanning tussen droom en gedicht, tussen concreet en abstract, tussen bewustzijn en onderbewustzijn die bij de lezer een surrealistisch geheel tot stand brengt.
Natuurlijk blijft het surrealistische idee niet beperkt tot Kleins poëticale opvattingen.
Ook in zijn werk zelf vinden we er sporen van terug. We namen vooral zijn kleine aandeel prozagedichten onder de loep. Aan de hand van het prozagedicht ‘De wetten van Jim III’ uit Sachem en rokkenjager Gedichten (1987) tonen we aan dat Klein het surrealisme niet schuwt.
Het samenspel van associatief taalgebruik, beeldspraak met onmogelijke tegenstellingen en thema’s als erotiek, revolutie en vrijheid getuigen hiervan.
Klein combineert woorden zoals kinderen kleuren. We ontmoeten een farao langs de Leie, een buste die aan de noodrem trekt en vrouwen met drie olifantsoren: niemand die dit met rede kan vatten. Kleins metaforen zijn onmogelijke tegenstellingen en hij gebruikt ze ongeremd. Door woorden als ‘buste’ en ‘dekking,’ of ‘goedendag’ en ‘zinnen’ in één regel te combineren, verbindt hij seksualiteit met geweld. Dit bekritiseert hij vervolgens genadeloos door de vijf eerste regels als vergelijker voor de zesde regel te gebruiken.
Ook qua thematiek neigt Klein naar het surrealisme. Door de talloze intertekstuele verwijzingen naar onder meer de wetten van Jim Crow, de Franse revolutie en de zondeval enerzijds, en de bovengenoemde tegenstellingen anderzijds, zijn surrealistische thema’s als erotiek, revolutie en vrijheid nooit veraf.
De thema’s, metaforen en literaire associaties die we hierboven identificeerden kunnen echter niet als partes pro toto beschouwd worden. Het is integendeel de combinatie van surrealistische markers die Ben Klein tot surrealist maakt.

Bibliografie:
Brems, Hugo. Altijd weer vogels die nesten beginnen. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1945 - 2005. Amsterdam: Bert Bakker 2009.
Klein, Ben. Het Kahier X 23/24 (1965).
Klein, Ben. Het Kahier X 31 (1968).
Klein, Ben. Het Kahier X 32 (1968).
Klein, Ben. Het Kahier X 33 (1969).
Klein, Ben. Sachem en rokkenjager. Antwerpen: Facet Internationaal 1987.
Stes, Veerle. Het cahier/ Kahier (X) Een tijdschrift rond Ben Klein. De poëzie-opvattingen van Ben Klein. Leuven: Katholieke Universiteit te Leuven 1986.
‘Auteursgegevens’. BNTL. http://www.bntl.nl/bntl/?wicket:interface=:3 :::: (4 december 2011).
‘Jef Verheyen - Hulde aan Mondriaan. Mutual Art.
http://www.mutualart.com/Artwork/Hulde-aan-Mondriaan/7F6352AB50EC07B4 (6 december 2011).
Jespers, Henri-Floris. Ben Klein en Werner Spillemaeckers. Mededelingen van het Centrum voor Documentatie & Reëvaluatie. http://mededelingen.over-blog.com/article-ben-kleinwerner-spillemaeckers-89097751.html (14 december 2011).
‘Klein, Ben’. Schrijversgewijs. http://schrijversgewijs.be/schrijvers/klein-ben/ (18 december 2011).
Lucebert. de amsterdamse school. In: Lucebert, verzamelde gedichten. Amsterdam: De Bezige Bij 2002: 154.
http://www.dbnl.org/tekst/luce001amst01_01/luce001amst01_01_0024.php (6 december 2011).
‘Movements & Themes: Geometric Abstracts’. Mid-Centuria.
http://www.midcenturia.com/2011/06/movements-themes-geometric-abstract.html (6 december 2011).
Vermeulen, François. Ben Klein, experimenteel. Blogspot.
http://benkleinexperimenteel.blogspot.com/ (18 december 2011).

2012-01-29T18:57:00.003+01:00

ZEVENENTACHTIGSTE LENTE

Voor knaapje van twaalf
was de wereld spelen
rond weiden, zee en fantasia,
ik tuurde naar wolken en vogels
en wou een leeuwerik zijn.

Vandaag schouwt een man van jaren
in de tuin naar de appelboom
hoe zijn oude wortels
telkens weer bloesems schilderen,

op het muurtje zingt een merellied
de stramheid van de winter weg,
een achterkleinkind buitelt in het gras
en lacht,

langs het tuinpad
slaat hij de kiemende radijzen gade,

en in de stem van La Esterella
zingen Vlaanderens torens,

een pas ontloken vlinder
met kleuren wit van wol en rood van roos
strijkt neer op zijn mouw,

o lente,
al zevenentachtig maal groen van gras,
wat moet nog meer?

Fernand Florizoone
(januari 2012)

2012-01-29T18:54:00.001+01:00

Zon en zee

Zie hoe geil ik loop op heet zand,

nu met kouvoeten op het strand,

tussen twee tafereeltjes beeldjes

van zon en dagvorst, zee heeft

alles mee om ontspannend de

drukte aan te kunnen het weer

de tijd niet te gunnen om mijn

plezier te bederven, ik hou

van uitgestrekt water wereldzee

van mijn gedachten gevoelens,

nu nog en toen zeker, toen het

kind in mij jonger was en achter

vader liep, onwetend hoe diep

de zee op de bodem lag en hoe

stiekem zon mijn huid verschroeide.

Thierry Deleu

2012-01-29T09:31:00.000+01:00

Fair Trade

laat je niet misleiden,

alles heeft zijn echte prijs:

de kogel in de doden,

de doden onder het ingestorte

huis, de terloopse schade

we worden dagelijks in de maling

genomen terwijl er anderen worden

vermalen: er is een ronkende

mallemolen die zijn prijs

bepaalt volgens een stijging

op een beurs, de voorkennis

van uitbuiters en beulen

de bedragen van de schande,

wie betaalt ze uit: heeft niet

alles met alles te maken,

zijn we niet zelf op koopjes uit

laat je niet verleiden, haal

geen kind in huis dat je aankijkt

met lege ogen, een geest die

nooit zal lezen waarom het water

schaarser wordt en grote vissen

nog steeds de kleinere vreten

is er vraag naar zijn aanbod,

zijn bedelblik, zijn ogenblik

op aarde en daarna zand erover

ter bevruchting van het land

alles heeft zijn ware prijs,

de enige die over waarde spreekt:

we ruilen dagelijks weelde

voor ontbering, kogels voor

een droom van vrede

heeft niet alles met alles

te maken: de spelen om de macht,

de tedere spelen van vrede, wie zou

de nachten vrezen wanneer de dagen

hun ware handel hebben volbracht

Staf De Wilde

2012-01-29T08:59:00.003+01:00

HET DANSHUIS VAN HET DORP

De zeemeisjes van de zeemeeuwdorpen
dragen hun lampen boven de schemer uit
in gewaden van mist en mythe
wachtend op hun idool,

het oude dorp zal één nacht eiland zijn,
een dansdijk van de minne,
weldra zullen geliefden als maartse twijgen
in zomer overgaan.

(verscheen in 'Vlaanderen' heel lang geleden)

Fernand Florizoone

2012-01-29T08:55:00.001+01:00

Het einde van de GRAAL

Ik heb mij over de kleine uitgeverij De Graal, de uitgeverij van Johanvan Nijen, weleens laatdunkend uitgelaten. Dat kwam doordat ik De Graal kendeals de uitgever van de latere boeken van Gust van Brussel en ik van mening wasdat het werk van Van Brussel meer zorg, meer aandacht en een bredereverspreiding verdiende. De Graal was een vaag uitgeverijtje aan de uiterstemarges van de literaire wereld, met uitgaven waarop kritiek gerechtvaardigdwas, ook voor wat betreft de uitvoering. Die kritiek was terecht, maar hij deedgeen recht aan de sympathie en de waardering die ik heb voor kleineuitgeverijen, die een noodzakelijke aanvulling vormen op de grote commerciëleuitgevers. Uiteraard zijn ook zij onderworpen aan de economische wetten vanWinst en Verlies, maar toch hebben zij mogelijkheden die de grote uitgeverijenniet of in mindere mate hebben, zoals bijvoorbeeld het uitgeven van de boekenvan een bejaarde, niet langer commercieel interessante auteur als Van Brussel.

Sinds mijn afwijzende opmerking zijn er jaren verstreken en nu mijhet bericht bereikt dat Johan van Nijen aan een anorisma in zijn buik isgeopereerd en met De Graal is gestopt, is het mijn laatste kans mijn kritiek tenuanceren, want, eerlijk is eerlijk en ere wie ere toekomt, in die jaren heeft DeGraal mijn leven verrijkt met een aantal noemenswaardige boeken, niet alleendie van Gust van Brussel. Ik zal die nuance aanbrengen op de wijze waarop jedie bij uitgeverijen aan moet brengen: door het bespreken van een paar boekendie bij de uitgeverij is verschenen.

Maar eerst moet de naam van de uitgeverij worden bepaald. In dediverse publicaties kom je namelijk verschillende namen tegen: “De Graal”, “deGRAAL” en “De GRAAL”. Daarbij wil de naam op de omslag zelfs verschillen van denaam op de titelpagina. Hierbij zijn deze slordigheden gecorrigeerd en wat erook gedrukt is, vanaf nu staat er De Graal.

En dan nu enkele boeken die het uitgeven meer dan waard waren.

Van De Cyclamenman had ik met waardering hettyposcript gelezen en bij de huldiging van Van Brussel in Antwerpen, waarbij deroman gepresenteerd zou worden, sprak ik die waardering uit.. Ik beweerde toendat een boek lezen toch heel anders is dan het lezen van een typoscript eninderdaad: de stevige, soepele paperback ligt veel prettiger in de hand dan eenstapel losse A4-tjes, het papier is helderder, lettertype en –grootte zijn veelleesbaarder. Die fysieke verschillen werken door in mijn mentale ervaring als lezer.

Door de evenwichtige opbouw van het verhaal trok de romantrok mij langzaam maar zeker het verhaal in, naar de opgroeiende John, dehoofdpersoon. Een aantal aspecten hadden wat verder kunnen worden uitgewerkt – hetvoetballen en hardlopen, het schrijven van de eerste gedichten en de reden datze geschreven werden – maar dat idee komt vanuit biografische nieuwsgierigheid,want het is duidelijk de roman sterk autobiografisch getint is. Blijkbaar wildede roman zelf sneller naar het verhaal van John en Pat, want daar gaat over endat verhaal is al lijvig van zichzelf.

Ondanks alle verschillen dringt een vergelijking met Het Land van Herkomst van Du Perron zichop. Het beoordelen van de historische waarde van De Cyclamenman laat ik aan Belg of historicus, maar het isduidelijk dat ook hier het verloren land van jeugd en onschuld hetbelangrijkste decor vormt, en al heeft dat decor de kleuren van een anderwerelddeel, het is wel dezelfde tijd en de politieke ontwikkelingen en maatschappelijkeveranderingen, de teloorgang van een voorbij gestreefde elite zijn als in het boekvan Du Perron. Ook doet het mij denken aan Ontmoetingin de zonnewende van Johan Daisne, maar die associatie komt vooral door depoëzie; het boek van Daisne is vooral sfeer, een toon, en bij Van Brussel, diealtijd dichter is, ook wanneer hij zich beperkt tot proza, is toon en sfeer altijdeen belangrijk aspect.

Het eerste deel van het verhaal, het verhaal van John,is vooral aangrijpend door het historische bombardement van Antwerpen, waardoorde hoofdpersoon voor zijn verdere leven getekend wordt. De verontwaardiging, dewoede, de machteloosheid, de vragen en vooral ook de desillusie over demenselijke beschaving, de christelijke naastenliefde, John draagt het de heleroman, zijn hele leven mee.

Het tweede deel van het verhaal, het verhaal van Johnen Pat, is spannend, ook omdat de verhouding tussen John en Pat tot het laatsteonzeker blijft. En toch is het decor van dat verhaal minstens even belangrijken aangrijpend, want dat decor maakt heel tastbaar dat er altijd jeugd was dieeen eigen weg ging, tegen de gangbare moraal en gebruiken in, en niet slechtsvanaf de revolte van de zestiger jaren. De kleine, elitaire gemeenschap waarinde getekende John eigengereid zijn weg zoekt, wordt getoond als in de helleflitslichten van een fotorapportage.

In het uiteindelijk gepubliceerde boek zouden veelspelfouten staan, zodanig dat het boek sommige lezers zeer gehinderd heeft. Datis zo’n punt waarop De Graal als zeer kleine uitgeverij niet de kwaliteit kanleveren die je wenst, maar wanneer je een lezer bent die gegrepen door eenverhaal over spelfouten heen kan stappen, is De Cyclamenman een waardevolle, aansprekende, interessante roman.En ook al is Van Brussel bezig met een nieuwe versie, waarin de spelfouten zijngecorrigeerd, het is De Graal die het in 2010 mogelijk maakte dat ik deze romanals boek, goed in de hand liggend, kon lezen.

Maar er zijn meer boeken waardoor De Graal herinnerdmoet worden.

Het stond al een paar jarenlinksonder in de boekenkast bij de nog te lezen boeken, Iks, met tussen haakjes als ondertitel“vampierenmanieren”. Hoe ik er aan ben gekomen en wanneer dat was, weet ik nietmeer. Misschien is het mij nooit opgevallen dat dit boek in 1983 werd uitgegevendoor De Graal uit Turnhout. Dat de schrijver van dit boek Johan van Nijen is,en dat Johan van Nijen uitgeverij De Graal ís, het was nooit tot mijdoorgedrongen. Tot ik bij de huldiging van Gust van Brussel in Antwerpen ingesprek kwam met de schrijver Ton Meurs, die ook bij De Graal publiceerde, enmijn fantastische georiënteerdheid ter sprake kwam. Meurs wees mij er op datzijn uitgever ook een fantastische roman had gschreven, Iks, over een vampier. In de loop van de dag rees bij mij hetvermoeden dat ik het boek in de kast had en ’s avonds vond ik het terug, daarlinksonder in de boekenkast, bij de nog te lezen boeken.

De notitie achterin geeft aan dat het een boek met geschiedenis is:“Vampierenmanieren werd geschreven van 7.6 tot 26.11.73. Tijdens de winter van1976 werd Vampierenmanieren omgeschreven tot Iks. Tijdens oktober en november1982 werd het resultaat overgetypt en hier en daar nog veranderd.”

Op de achterflap staat: “De eerste Vlaamse vampierenroman.” Is datzo? Ik kon het niet uitsluiten en vroeg het na bij Jaap Boekestein, naastschrijver van fantasy ook geschiedschrijver van dat genre. Volgens hem is Iks de eerste Vlaamse vampierenromanvoor volwassenen. En dat maakt het boek én uitgeverij De Graal tot eenhistorisch feit.

De flaptekst omschrijft het verhaal als volgt: “Op de begrafenis vanzijn minnares ontmoet Gustaaf Zegerink, een bekende schrijver, de heer Iks, diezich een vampier noemt. Bestaan vampieren echt? Gustaaf Zegerink wil het geheimvan Iks doorgronden. De oplossing van het raadsel is voor hem noodlottig. Samenmet Gustaaf Zegerink wordt de lezer meegesleurd in een draaikolk vangebeurtenissen, die hem niet loslaten voor hij de laatste bladzijde met eendiepe zucht heeft omgedraaid. Iks. Een boeiend en adembenemend leesavontuur.”

Wel, dat is wel wat overdreven. Iksis geen literair meesterwerk, daarvoor laat vooral de karaktertekening teveelte wensen over. Seksuele frustratie voert wat puberaal de boventoon, maar datpast wel bij de zeventiger jaren waarin het geschreven werd en wellicht ook inde tachtiger jaren waarin het werd gepubliceerd. Verder eindigt het verhaal eenbeetje abrupt en komt het terugsporen van het verleden van Iks niet echt uit deverf. Maar verder zijn de verslagen van het alter ego van Johan van Neijenacceptabel, zit er voldoende vaart en afwisseling in het verhaal. Daardoor ishet boek nog altijd leesbaar, zeker voor de genreliefhebber.

Maar er zijn meer boeken waardoor De Graal herinnerdmoet worden.

Dankzij de huldiging van Gust van Brussel in Antwerpen ontmoette ikTon Meurs, en daardoor kwam ik er niet alleen achter dat de eerstevampierenroman uit Vlaanderen, misschien wel in het Nederlands, in mijnboekenkast stond te wachten, maar ik leerde ook een interessante auteur kennen,die onder de naam Meurs A.M. de boeiende roman Aan De Lange Weg schreef, in 2004 gepubliceerd bij, juist ja, DeGraal.

Voorbij gaand aan het moderne ‘Printing On Demand’, waarbij de oplagevan een eerste, tweede, derde druk geen rol meer speelt, kun je stellen dat kleineuitgeverijen zich beperken tot één druk. Meerdere drukken zijn minder gangbaar,zowel wegens financiële redenen als vanuit de aard van een kleine uitgeverij,meer gericht op het zo goed mogelijk uitgeven van waardevolle boeken dan op eeneconomisch verantwoorde winstgroei. Kleine uitgeverijen zijn in het algemeenmeer uitgever dan bedrijf.

Aan De Lange Weg is zo’nuitzondering die de regel bevestigt, want in 2009 verscheen de “derde, herzieneen geïllustreerde, druk”, nog steeds bij De Graal. Sinds 2004 is Aan De Lange Weg door Patrizia Filiabewerkt tot een hoorspel, dat op meerdere plaatsen werd opgevoerd, engeïnspireerd door het boek maakte Ufuk Kobas Smink een aantal tekeningen die inde derde druk als illustraties werden opgenomen. Het resultaat is een prachtigepaperback, met helder papier van goede kwaliteit, uitstekende lettergrootte enbladspiegel, goed gebonden of geplakt in een mooieomslag, een boek dat lekker in de hand ligt.

Net als De Cyclamenman vanGust van Brussel is Aan De Lange Wegeen roman over een bepaalde plaats in een bepaalde tijd en hoe de mensen daarmens waren. “Voor de Lange Weg stond de oude weg van Eindhoven via Turnhoutnaar Antwerpen model.” Het verhaal speelt zich af bij Veldhoven, waar Meurs in1944 werd geboren. Literatuur in het verlengde vanBoon.

De belangrijkste soort Literatuur is deliteratuur die met woorden vormgeeft aan situaties en gebeurtenissen dieaan de schrijver zelf zijn gerelateerd, op een manier die het algemener maken.Dat vind je bij Brouwers, bij Boon, bij Wolkers, bij Du Perron, bij alleschrijvers van belang. Aan De Lange Weg, waarin een Jan rondloopt in wie de lezer een jongere A.M. mag herkennen en waarinA.M. zelf met het verhaal bezig is, de ontwikkeling van het historische verhaalen het schrijven van dat verhaal hand in hand gaan, ligt in stijl en vormgeving veeldichter bij Boon dan bij Brouwers. Aan delange weg brengt Veldhoven vlak na de Tweede Wereldoorlog tot leven en allezende begrijp je dat het boek heeft geïnspireerd tot tekeningen en eenhoorspel.

Er zijn dus boeken waardoor ik mij De Graal zal herinneren; het zijnboeken waardoor ook anderen en zelfs de officiële literaire geschiedschrijvingzich De Graal zou moeten herinneren. Want het was De Graal die deze boekenpubliceerde en ook al liet Johan van Nijen daarbij wel eens een steek vallen,het waren toch verzorgde uitgaven, die niet onderdeden voor de uitgaven vanandere kleine uitgeverijen en die in sommige opzichten konden overtreffen, wantsoms was het resultaat een prachtige paperback, met helder papier van goedekwaliteit, uitstekende lettergrootte en bladspiegel, goed gebonden of geplaktin een mooie omslag, boeken die lekker in de hand liggen.

Paul van Leeuwenkamp

2012-01-28T10:08:00.001+01:00

HENDRIK CONSCIENCE IN KORTRIJK

Kortrijkheeft in het leven van Hendrik Conscience een grote rol gespeeld. Hij verbleefer van 16 januari 1857 tot 11 september 1868. Hij was erarrondissementscommissaris.

Een depressieve Conscience

Conscience kende een heel ongelukkige kindertijd. Zijn moederstierf als hij acht jaar was. Zijn vader, een ingeweken Fransman, was vaakuithuizig. Als opgroeiende jongen was Hendrik dikwijls ziek. De jongen zochtsoelaas in zijn verbeelding en schoof de werkelijkheid voor zich uit. Op diemanier voelde hij zich minder eenzaam. Hij kon erg neerslachtig zijn, op derand van een zenuwoverspanning. Hij had vaak ups en downs. Bij de minstetegenwind werd hij uit zijn evenwicht gebracht.

Conscience werd op rijpere leeftijd ook hypochonder. Vooralin zijn Kortrijkse tijd regende het klachten over zijn gezondheid, overkwaaltjes en ongemakken.

Iedere keer dat het met hem slecht ging, voelde hij de drangom van huis te vluchten en te gaan zwerven. Hij logeerde toen in afspanningenof bij goede mensen. Ook in Kortrijk poetste hijherhaaldelijk de plaat. In 1859 schreef hij: "Mijn zenuwen zijn ontsteld. Dezer dagen ben ik uit Kortrijk gaan loopen en heb mij naer de zeebegeven, tusschen Veurne en Duinkerke, waer ik vier dagen in eenzaemheid langshet strand heb gedwaeld".

Bij vrienden kwam Conscience wel los en kon hij boeiendvertellen. Hij had een grote behoefte aan vriendschap, liefde en geborgenheid.Werd hij niet omringd door echo's van sympathie, dan voelde hij zich eenzaam in"eene woestijn", zoals te Kortrijk.In 1865 schreef hij aan zijn vriend Van Beers: “In mijne ballingschap worstel ik al voort tegen de uitputting dereenzaamheid".

Conscience was ook een natuurliefhebber. Zijn liefde voor denatuur was geworteld in zijn diepe behoefte om te genezen van zijn mensenvrees.Hij vond in de natuur, de planten, bloemen en insecten, partners ineenzaamheid, met wie hij kon spreken. De natuur schonk hem troost, licht ensterkte.

Vanaf 1853 kon hij van zijn pen leven. Hij voelde zichgevleid toen hij in 1856 benoemd werd tot arrondissementscommissaris in Kortrijk. Daar probeerdehij zijn stand op te houden. Hij leidde er een rijkelijk leventje en was eenhoge gast op diners, recepties en andere uithuizigheden. Geregeld kwam hij daardoorin geldnood.

Een katholieke liberaal

De invloed van zijn vrome moeder is op de jonge Consciencewaarschijnlijk groot geweest. De diep godsdienstige aard van Conscience kwamheel sterk tot uiting in zijn werk. Enkel in Hlodwig en Clothildis (1854) gaf hij kritiek op het geloof. Alsliberaliserende mens hield hij niet van een "clericaal" katholicismedat macht demonstreerde in de politiek en het openbaar leven. Hij hield zichver van een demonstratieve katholiciteit. Hij eiste voor zichzelf een persoonlijkevrijheid op en verzette zich tegen de bemoeiingen van de clerus in het openbaarleven. De meeste van zijn vrienden waren liberalen: Gustaaf Wappers, directeurvan de Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen, Jan van Beers, Emmanuel Hiel,Julius Hoste.

In de typisch burgerlijke geest die hem in zijnhooggeplaatste situatie te Kortrijkkenmerke, schonk hij veel aandacht aan geldkwesties en status. In De burgers van Darlingen (1861) -waarmee hij de Kortrijkse burgerij bedoelde - zijn geld en kleinburgerlijkheidde rode draad in het verhaal. Conscience was het Kortrijkse milieu blijkbaarniet gunstig gezind.

Uit de armoede omhoog gekropen en erg gesteld op materiële ensociale vooruitgang, stelde Conscience zich heel zijn leven conservatief op. Hetgezag was onaantastbaar; politiek en godsdienst moesten in verzoening levenmaar niet op elkaars terrein komen; onder de standen moest vrede heersen.

Conscience zou levenslang een diepe gehechtheid aan devrijheid bewaren. Vooral in De Kerels vanVlaenderen (1870) wekte hij de indruk zijn geloof te hebben verloren. Hijwas een vurig liberaal katholiek geworden. Hij pleitte voor vrijheid vangodsdienst en trok van leer tegen het misbruiken van de geestelijke macht doorde hogere geestelijkheid.

Zoals alle liberaal-geïnspireerden van die tijd wilde hij hetkatholieke wereldbeeld verruimen. Hij was voorstander van de autonome van dekunst: geen dogma’s of clericale censuur of betutteling.

In 't Wonderjaer

In 't Wonderjaer (1837) verheerlijkte hij de geuzen en als liberaal gelovigehad hij weinig sympathie voor het kerkelijk gezag.

In ons land kenden wij onder Willem I een korte, maarvruchtbare samenwerking van liberalen en katholieken, die samen ijverden voorpersvrijheid, vrijheid van het individu en voor de scheiding van Kerk en Staat.Maar in 1832 vaardigde Gregorius XVI zijn encycliek "Mirari vos" uitdie de aanzet betekende van een heftige anti-liberale actie in de Kerk. Vanaf1832 gingen de politieke conflicten tussen liberalen en katholieken crescendo.De Belgische liberalen werden vrijzinnig en anticlericaal.

Conscience stemde toe dat zijn In ’t Wonderjaer werdgezuiverd door een paar katholieke geestelijken. Het boek werd omgewerkt toteen verheerlijking van het conservatieve katholicisme. De oorspronkelijkeuitgave was niet meer te herkennen.

Die capitulatie voor de dwang van de Kerk viel hem zwaar. Hijhad het gedaan om een zo ruim mogelijke verspreiding van zijn werk te bereiken.Het volk was in die jaren immers voor het grootste deel katholiek. Consciencehad te maken met een oerdiep conservatief wantrouwen van de Kerk tegenover hetliterair genre dat hij beoefende. Bovendien was er het strenge anti-liberaleverzet van de clerus sedert "Mirari vos".

In kleine steden zoals Kortrijk,waar de katholieken heer en meester waren, vergde het heel wat moed om zich nogvrijzinnig te durven noemen. De katholieke militante houding had veel te makenmet de stijgende onvrede over Willem I, die weldra zou uitgroeien tot eengeorganiseerd verzet en een revolutie. In Kortrijkkozen de meeste notabelen voor het nieuwe België.

In zijn historisch verhaal In 't Wonderjaer beschreef Conscience enkele "historischetaferelen uit de zestiende eeuw" met de beeldenstorm als middelpunt. Destrijd van de geuzen tegen de Spaanse bezetting vormde de hoofdintrige.

Het boek was pro-geus en anti-Spaans, pro-Germaans enanti-zuiders. Vooral de verheerlijking van de geuzen schokte de katholiekegemoederen. Conscience was gewonnen voor de liberale geest en de vrijheidsroesvan de Belgische revolutie. Ook later bleef hij diep gehecht aan die vrijheid.Ook in De Kerels van Vlaenderengetuigde hij van die vrijheidsdrang.

Heeft Conscience in deze periode zijn geloof verloren? Is hijvrijzinnig geworden? In een artikel in de krant “Den Antwerpenaer" (1837)brak Conscience een lans voor het exposeren van vrouwelijk naakt. Hij dreef de spot met de preutsheiden de "belachelijke zondevrees".

Na de publicatie van De Leeuw van Vlaenderen (1838) wasConscience in de toen nog vrij beperkte milieus van de Vlaamsgezinden eenbelangrijke figuur geworden. In eigen land werd hij leraar Nederlands aan hetHof.

In Antwerpen ging hij aan politiekdoen en richtte een onafhankelijke Vlaamse partij op. Die partij wilde eenneutrale koers varen tussen de katholieken en de liberalen.

Zijn politiek experiment bekwam hemslecht. In de verhitte strijd tussen de beide partijen kreeg Conscience het vanbeide zijden hard te verduren. Hij trok zich gedeprimeerd terug enverhuisde spoedig - en opgelucht - naarKortrijk.

NaarKortrijk

Zijn ambt alsarrondissementscommissaris te Kortrijk verplichtte hem in politiek opzicht totstrikte neutraliteit. Hij was vierenveertig jaar geworden, een man van aanzien,een beroemde schrijver, gerijpt door tegenslagen en desillusies.

Een van de bedoelingen van eersteminister Pierre de Decker was dat Conscience de vrede in dat onrustigearrondissement en in het verscheurde Kortrijk zou herstellen. De streek aan deFranse grens was méér dan een andere aan de Franse invloed blootgesteld.

Na de eedaflegging bij deprovinciegouverneur te Brugge arriveerde Conscience op 16 januari in het hotel“De Gouden Leeuw" bij Louis Janssens-Vercruysse te Kortrijk, waarna hijzijn intrek nam bij zijn vriend Pierre Nicolas Croquison in de JanPalfijnstraat nr. 16. Croquison was hoofdbouwmeester (architect) van de StadKortrijk.

Overal was men ingenomen metConscience. Hij bleek een man van het gezond verstand en de verzoening te zijn.Op 1 april nam het gezin Conscience zijn intrek in een ruim woonhuis in deRijselsewijkstraat nr. 486 (nu Consciencestraat).

De taak vanarrondissementscommissaris bestond o.m. uit de administratieve controle over degemeenten, over de kiezerslijsten en de buurtwegen, over de recrutering vandienstplichtigen onder het lotingstelsel.

Conscience vreesde evenwel dat zijnliteraire arbeid door tijdsgebrek lelijk in de verdrukking zou komen. Een vagehoop op overplaatsing naar Gent knapte af met de val van het ministerie-DeDecker, dat in oktober 1857 plaats moest maken voor de homogeen liberaleregering W. Frère-Orban.

Consciences dochter,Marie-Sébastienne, huwde met de student, dichter en componist Gentil Antheunis.Met de zoon, Hildevert, wilde het maar niet lukken. Hij verkwistte veel geld,zocht het vermaak en bezorgde zijn ouders veel verdriet. Conscience deed al watin zijn kunnen lag: hij kocht hem vrij van (militaire) dienst en bezorgde hemeen job op het ministerie van Binnenlandse Zaken. Dat liep op niets uit enConscience liet zijn zoon een wijn- en likeurhandel uitbaten, wat alweermislukte. In 1866 vertrok Hildevert naar Kentucky. Na drie jaar kwam hijberooid terug.

In april 1887 verhuisde het gezinConscience naar de O.L.Vrouwestraat nr. 26.

Conscience had later geen goed woordover voor zijn Kortrijkse periode die hij beschreef als een ballingschap in eenklein stadje "vol vooroordelen,beheerscht door eene financiële aristocratie, die hare medeburgers minacht, meteene ongeloofelijke verwaandheid bezield is, zich opsluit in woningen somber ennaar als kloosters, en treurig als lag in elk huis een doode".

Conscience maakte er nochtans eenaantal vaste vrienden, zoals de familie Philippe Janssens, huisarts EdwardTilleux, architect Pierre Nicolas Croquison, de vertrouweling Adolf van denPeereboom en schoolinspecteur Adhemar Camille van der Cruyssen. Deze laatstevoerde bij Consciences begrafenis, op 16 september 1883 op het AntwerpseKielkerkhof, het woord namens de persoonlijke vrienden. Hij noemde daarbij deKortrijkse jaren Consciences wellicht gelukkigste tijd. Wat een contradictio interminis. Wie had gelijk?

Ere-voorzittervan de “Société litteraire de Courtrai”

In 1812 richtten enkele kunstminnendeKortrijkenaren de “Société des Amis des Beaux-Arts" op. Vanaf 1833 stond de vereniging bekendonder de naam "Société pour l'Encouragement des Beaux-Arts et del'Industrie". In1858 ging zij een fusie aan met de concurrerende vereniging “Maetschappij derMinnaers van Schoone Kunsten". Conscience werd de eerste voorzitter.

De "Société des Beaux Arts"organiseerde enkele markante kunsttentoonstellingen. Binnen de schoot ervanwerd een bibliotheek aangelegd die later de kern zou vormen van de Kortrijksestadsbibliotheek.

Van een heel andere aard waren deactiviteiten van de "Société littéraire de Courtrai", een Franstaligediscussiegroep van plaatselijke intellectuelen die samenkwamen in het"Café Belge" op de Grote Markt. Op 16 oktober 1863 ging Conscience enmeester Adolf Verriest (de oudere broer van Hugo) over tot de stichting van denieuwe "Société" die als doel had de belangstelling voor wetenschap,kunst en schone letteren te bevorderen.

Tot de stichters (1863) behoorden:Hendrik Conscience, ere-voorzitter; Adolf Verriest, voorzitter; Adhemar Camillevan der Cruyssen, ondervoorzitter; August Debedts, beheerder; Néotère Verbeke, beheerder; Hippoliet VanBrabander, schatbewaarder; Hildevert Conscience (zijn zoon), secretaris en de leden: Antoine Classen,Jules Coucke, August Dathis, Emile Debrauwere, Félix Denucé, Edouard PaulDepratere, Victor Gantier, Jean Ghyoot, H.-Jos. Leclercq, Charles Petithan,Gustave Preux, Guillaume Vandenhoek, Adolphe Vanwymelbeke en Charles Weemaes.

Adolf Verriest werd nadien bevriendmet Guido Gezelle, zijn klasgenoot in het Klein Seminarie van Roeselare, envestigde zich als advocaat te Kortrijk. Hij werd de eerste rechter die de eedaflegde in het Nederlands.

Conscience was een graag geziene gastin dat milieu van Franstalige burgers. Hij hield er enkele voordrachten, haastalle in het Frans, over het verplichtend onderwijs, het tweegevecht, hetalcoholisme, de bewaarscholen, de vrouw en haar taak, de theogonie, deonaantastbaarheid van het menselijke leven, de christelijke kunst, de spelling,de dichter Emmanuel Hiel.

Op 10 september 1868 werd Consciencebenoemd tot conservator van het Wiertzmuseum te Elsene. Een maand later nam de"Société littéraire" in "Café Belge" met een banketafscheid van haar ere-voorzitter. De vriendschapsbanden bleven echter bestaan;vanuit Elsene bleef Conscience de activiteiten volgen.

De "Société" weerde allediscussies over de lokale politiek uit haar vergaderingen. Ze telde driesoorten leden: de actieve leden, de ere-leden en de corresponderende leden. Dielaatsten werden gekozen onder de niet-Kortrijkenaren die op een of andere wijzeeen dienst hadden bewezen aan de vereniging of bijgedragen hadden tot kunst enwetenschap. Een normaal fenomeen. Nieuwaangekomenen in een stedelijkegemeenschap hadden behoefte aan socializing, teneinde zich in te burgeren,relaties te krijgen en een sociale rol te vervullen. Vooral voor ambtenaren dievaak van standplaats veranderden, was het niet onaardig onmiddellijk op een"Société" te kunnen terugvallen.

Om lid te worden moest men zichschriftelijk kandidaat stellen. De kandidatuur werd acht dagen ad valvas in hetvergaderlokaal uitgehangen. Bij geheime stemming en met een gewone meerderheidwerd de kandidaat aangenomen. Het lidmaatschapsgeld bedroeg in 1871 12 frank.Het reglement van de "Société littéraire de Courtrai" vertoonde inzijn hoofdstuk "Commission Administrative et séances" veel gelijkenismet de gewoonten en gebruiken in een loge.

De "Société" verdween nietmet Consciences vertrek, maar zou pas verdwijnen in de beginjaren '20.

Eenvrijzinnige Conscience?

Is die "Société littéraire"een verzamelplaats van mannen geweest die niet bepaald tot het gelovigste deelvan de Kortrijkse bevolking behoorden? Het type van de "verlichtebourgeois" uit de 19de eeuw, die de intensieve godsdienstige praktijk aanvrouw en kinderen overlaat? Behoorden enkele leden tot de anticlericaleliberalen? Vooral na 1833 was de splitsing clericaal-liberaal duidelijkergeworden.

In Consciences tijd was Kortrijkzonder loge. Op de ledenlijsten van de loges te Gent komen tussen 1833 en 186650 namen voor van logebroeders uit Kortrijk, Menen, leper en Roeselare. In 1855stichtten zij een "Cercle Philantropique de l'Ours" ("DeBeeren") en organiseerden muziekconcerten ten voordele van de armen inKortrijk en Zwevegem. Vanaf 1859 vergaderden zij in "Café du Parnasse"in de Korte Steenstraat. In 1873 vonden wij Honoré Bouvier bij de "membresfondateurs" van de "Société littéraire de Courtrai", maar ook inhet archief van de loge "La Liberté" in Gent.

Hield Conscience contact met de ledenvan deze filantropische vereniging?

De aandacht van Conscience gingvooral uit naar het onderwijs. Toen in 1864 een einde kwam aan het liberalebewind van burgemeester Danneel, die in september werd vervangen door dekatholiek Henri Nolf, vreesden de voorstanders van de gemeentelijke scholentegenwind. Na een uiteenzetting van meester Emile Crouckhants in de"Société littéraire" nam Conscience het initiatief om financiëlesteun te zoeken bij particulieren. Een "Comiteit ter ondersteuning van hetkosteloos onderwijs" kwam tot stand. Spoedig daarop kon het comitéovergaan tot de oprichting van een gemeenteschool voor meisjes. Die actie droegbovendien bij tot de bloei van het rijksonderwijs in Kortrijk. Conscience haddaarin - ongewild - een doorslaggevende rol gespeeld.

Na zes jaar inactiviteit - van 1914tot 1920 - hernam de "Société littéraire" haar activiteiten. Hetbestuur koos een nieuw lokaal op de eerste verdieping van café"Excelsior" op de Grote Markt. Het lokaal was elke dag toegankelijk,maar het moest worden gedeeld met "Les Amitiés Françaises", eennieuwe vereniging.

De bibliotheek van de"Littéraire" werd heringericht en de halfmaandelijkse literaireavonden begonnen een nieuw leven.

Joseph Verbeke was de na-oorlogsevoorzitter, majoor Georges Dobbelaere fungeerde als onder- voorzitter en PaulDe Coninck was de nieuwe secretaris. Het lidmaatschapsgeld bedroeg 12,50 fr.;een gezinskaart kostte 15,50 fr. De "Société" telde nog 65 leden.

In "La Liberté" van 4 december 1920 berichtte P.D.C.: “La Société Littéraires'est bellement vengée, la semaine dernière, des longues années de silence luiimposées par le régime teuton, par l’organe de monsieur Robert de Smet, qui estvenu nous entretenir de Bernard Shaw et de son oeuvre".

Louis Crouckhants (zoon van Emile),lid van de "Société" sedert 1898, werd op 28 maart 1903 de eerstevoorzitter van de “Cercle Fraternel de Courtrai". Het stichtingsbanket hadplaats in “Café Français" op de Grote Markt. Die broederschap zou lateruitgroeien tot de loge "L'Amitié”.

Van een bijzonder toeval gesproken!Op 14 maart 1803 werd in de Kapittelstraat te Kortrijk de loge"L'Amitié" opgericht. De broeders werden “Les Ours - De Beeren"genoemd. Honderd jaar later, dag op dag, werd de "Cercle Fraternel"erkend door "Het Groot Oosten van België". Hun lokaal "CaféFrançais" had eveneens een uitweg in de Kapittelstraat en hun toenmaligevoorzitter heette De Beer!

Verscheidene leden van dezebroederschap waren bovendien lid van de "Société littéraire":Philippe Baut (1893), Alfred Centner (1893), Charles Verwee (1895), LouisCrouckhants (1898), Gerard Putman (1898), Medard Putman (1898), Prudent Trachet(1899), Adrien Matton (1900), Hippolite Samoey (1900), Charles Van Eecke(1900), Charles De Beer (1902), Jules Thibau (1903) en Joseph Verbeke (1903).

Hoewel er geen eenstemmigheid werdbereikt in de "Cercle Fraternel" over de wederoprichting van eenKortrijkse loge, kocht Alfred Centner in 1906 een huis op de Houtmarkt, samenmet een aanpalende woning die uitgaf op het Plein. Op 26 november 1906 werd deloge "L'Amitié” opnieuw opgericht.

De burgers van Darlingen

Met "Darlingen" in het boekDe burgers van Darlingen (1861) isKortrijk bedoeld. Het verhaal situeert zich in de hongerjaren na 1845. BonifaasRomijs wil zijn dochter uithuwelijken aan de rijke Francis Pottewal, maar zijkiest voor de niet gefortuneerde ingenieur De Cock. Haar zus “offert zich op”en kiest Pottewal.

De tegenstelling tussen het huwelijkuit liefde en het huwelijk uit berekening wordt levendig uitgewerkt. In hetboek wordt ook roddeltante Madame Kwas ten tonele gevoerd.

In de Leiestad herkent iedereeniedereen behalve zichzelf. Het boek is geen afrekening met de Kortrijkseburger. Het is een “zedenschildering" met bijbehorende zedenles.Conscience’s oordeel over de benepen provinciestad Darlingen is echter niet zovleiend.

Dat de tijd te Kortrijk voorConscience een moeilijke tijd is geweest, wordt algemeen beweerd. Het ging hemfamiliaal noch financieel voor de wind. Herhaaldelijk bekloeg hij zich eroverdat het ambt van arrondissementscommissaris niet zo goed betaald werd. Hij hader wel enkele hechte vrienden van wie Adolf van den Peereboom zijnvertrouweling was. Die laatste kreeg alle nieuwe manuscripten te lezen.

Gedurende de elf jaar die Consciencete Kortrijk doorbracht, publiceerde hij precies twintig boeken. Een materiëlenoodzaak: zijn gezin, twee meiden en een knecht inbegrepen, leefde op grotevoet.

Thierry Deleu

Reactie op "Chaos"

2012-01-28T09:52:00.000+01:00

Beste goede dichter,

Hoe weet je telkens met verrassing naar buiten te komen! Daar siert nu CHAOS uw rijk gevulde palmares. Van harte proficiat! Wat al mooie dingen lezen we over jouw nieuwe bundel: ' een goed verpakte chaos in een leesvriendelijke vorm'.
Hoe mooi wanneer men van je getuigt: hij beheerst elk genre!
O dichter die verzandt in orde! En we lezen verder: een vernuftige dichter van verfijnde poëzie. ja cerebrale poëzie van een hartige dichter!
En ook: woorddichtheid van gevoelens. Het verstand dat de dichterlijke weg van de fantasia niet uit de weg gaat! En ga zo maar door!
Ja als dat geen complete poëzie is!
Thierry, je bent een begenadigd dichter: ' een wettelijke erfgenaam van goddelijke verbeeldingskracht!!
Thierry, ik wens je van ganser harte veel succes.

Met oprechte bewondering,
Fernand Florizoone

2012-01-27T09:58:00.003+01:00

Poëtisch ontbijt in de bibliotheek, zondag 29 januari

Poëtisch ontbijt in de bibliotheek
Zondag 29 januari 2012

De Openbare Bibliotheek Alveringem nodigt u vriendelijk uit op een poëtisch ontbijt
naar
aanleiding van de Gedichtendag 2012.

Thierry Deleu stelt zijn gedichtencyclus Stroom voor, geschreven naar aanleiding van
Gedichtendag 2012.

Deze gedichten worden aangevuld met de zelfgeschreven gedichtjes van de leerlingen
van
het 5de en 6de leerjaar van de Gemeentelijke Basisschool “Spelenderwijs” te Stavele.

Er is koffie, fruitsap en een boterkoek voorzien voor elke aanwezige.

Afspraak zondag 29 januari 2012 in de bibliotheek, Dorp 1 te 8690 Alveringem
om 10.30 uur.
Toegang is gratis.

Met vriendelijke groeten,
Bruno Devlies
Bibliothecaris

2012-01-27T09:50:00.001+01:00

2012-01-26T19:36:00.001+01:00

2012-01-26T19:29:00.004+01:00

Een gelukkige gedichtendag iedereen

Paul Demets wint zowel de Herman de Coninckprijs voor de Beste Dichtbundel met De bloedplek als de Publieksprijs voor het Beste Gedicht met Zonnehemel. Y.M. Dangre wint na de proza-Debuutprijs nu ook de Herman de Coninck Debuutprijs met Meisje dat ik nog moet. Het gedicht Zonnehemel wordt die dag als gratis poster in de boekhandel verspreid.

De bezoekers van Ansiel (923) kozen uit twaalf bundels De tuin van Eden van Tine Hertmans tot gedichtenbundel van het jaar 2011. Maar liefst 311 personen gaven deze mooie bundel hun

stem!

Tuin van Eden, Tine Hertmans, Demer Uitgeverij, Diepenbeek, 2011, ISBN 978-1-4466-7344-7; Over alles wat niet deugt, samenstelling: Hannie Rouweler, Demer Uitgeverij, 2011, Diepenbeek, ISBN 978-1-4466-0474-3

Nieuwe gedichten van Tine Hertmans over misbruik van kinderen. Illustraties van Tony De Bruycker. "De bundel dient als eerbetoon aan alle slachtoffers, in het bijzonder diegenen wier stem nooit is gehoord, die hun wonden niet hebben overleefd en hun geheimen met zich meenamen in het graf." (De auteur) "Woorden geschreven met de kracht van woede, gevoed door onmacht en schuldgevoel. Het verbaast mij steeds weer dat mensen, die zo zwaar zijn vernederd en geraakt in hun diepste ik, toch de sterkte vinden om hun gevoelens te uiten en zo een deel van hun verleden te verwerken. Deze bundel is daar een mooi voorbeeld van. Ik hoop dan ook dat hij door heel wat slachtoffers, maar ook door hulpverleners aandachtig zal gelezen worden." (Dr. Johan Marchand)

haar kille lichaam raakt zijn warme huid

ze schrikt heel even, ontspant en rekt zich uit

hij houdt van haar en zij van hem

waarom zit voelen in een gevangenis klem

haar ogen staren in het nachtelijk duister

ontdaan is de realiteit van glans en luister

2012-01-25T18:26:00.002+01:00

WINTER

Het stiller worden van de huid,
de naaktheid van ingetogen land,
de warmte van het hart,
de lamp, de sneeuw,
het vuur en onderdak,
het geluk
ook zonder bloem of blad.

Fernand Florizoone

2012-01-25T09:24:00.001+01:00

Frit Nepal

Voorstelling met Vlaamse (Cyriel Gladines, Mark Meekers, Karel Sergen, Herman Rohaert, Luc Vandeborght...) en Nepalese dichters,

zang, dans, beeld en muziek

Regie: Peter Preuveneers

Donderdag 26 januari 2012, start: 20.15 uur
Academiezaal, Plankstraat 18, 3800 Sint-Truiden
tickets: 5,00 EUR

Info en tickets: UiTbalie@sint-truiden.be tel.: 011 701700

Met de steun van de provincie Limburg en de Vlaamse Overheid

2012-01-25T09:22:00.003+01:00

Herygersduin

(Na het WK Cyclocross 1994 in Koksijde

werd de hoogste duin van het parcours

genoemd naar winnaar Paul Herygers)

Vermetelen,

die mij beklimmen willen

met strak gespannenbillen

met harde bolle kuiten

waarnaar de vrouwenfluiten

Stoutmoedigen,

die op mijn flankenhossen

sjouwend de stalen rossen

op ploeterende voeten

maar mij niet eenmaalgroeten

Waanzinnigen

die voor mij zelfs nietbuigen

doch springen op huntuigen

en naar beneden slippen

om stiekem weg te glippen

Roekelozen,

die zich willen bewijzen

whàà! in mijn zandkapseizen

kijk, zie ze glijden,stuiken

languit al op hun buiken

Gelukkigen,

die mijn bestijgen, dalen

lopend, rijdend, zonderfalen

juichend, tussen dehijgers:

“duintje lief van PaulHerygers!”

Jan Huyghe

24 januari 2012

Reactie op "Chaos" (Thierry Deleu)

2012-01-25T09:02:00.005+01:00

Beste Thierry

Bedankt voor de verrassing
In onderstaande commentaren lees ik nergens hoe sprankelend jouw gedichten zijn.
ik dacht onmiddellijk aan het Engelse woord witty: ad rem, geestig, gevat, snedig.
Dat zijn je gedichten ook

Mvg,

Nicole van Overstraeten

EEN (VER)LAAT GRATIS NIEUWJAARSGESCHENK

THIERRY DELEU
PUBLICEERT NIEUWE BUNDEL
CEREBRALE POËZIE IN

Oostduinkerkenaar Thierry Deleu bundelde in een nieuw netbook (bij De Geletterde Mens) 22 gedichten over Chaos.
Kritiek lovend: “Poëzie in complete chaos. Zo vernuftig en verfijnd dat wij de indruk hebben dat we meesterlijk gewapend een ideale wereld tegemoet kunnen treden” (Gierik/NVT, 29^ste jaargang, nr. 112)
Een ongewone bundel voor een dichter die vooral lyrische poëzie schrijft. In Chaos gebruikt hij de taal van de ratio, de beredenering. Chaos bevat een boodschap, een filosofie. Het zijn alle cerebrale gedichten.
Cerebraliteit in poëzie is niet gebruikelijk, zelden doet een dichter beroep op de gedachte in plaats van op het gevoel, op het verstand in plaats van op het hart, op de rede in plaats van op de emotie.
Deze gedichten zijn geschreven op cerebraliteit, maar toch is het gevoel nog altijd een grote factor. De dichter schakelt op generlei wijze het bestaan van een oer-instinctieve zinnelijke passie uit.
De gedichten hebben een grote woorddichtheid, geen abstract gewauwel maar ze zeggen keihard waar het op aan komt. Het is een nieuw facet van zijn veelomvattende “poëzie”. Hij dicht over chaos, maar zijn gedichten zijn niet chaotisch. De dichter beweegt zich tussen hemel en aarde en in deze positie wordt hij geïnspireerd door de chaos. De chaos die hij ophemelt als bron van zijn verbeelding, vertaalt hij in een vormvaste structuur. In deze en vorige gedichten, hoe groot de ratio of de emotie ook is, verpakt hij zijn boodschap met zorg voor presentatie.
Hij beweegt zich tussen hemel en aarde, de chaos die hij daar ontmoet, inspireert hem en het verbeelde giet hij in een leesvriendelijke vorm.
Zijn boodschap wordt duidelijk verwoord, geargumenteerd, becommentarieerd.

In deze bijzondere bundel poneert de dichter enkele rationele bedenkingen, die hij echter aanbrengt via vergelijkingen en metafoor. Het verstand zoekt zijn weg in de verbeelding. Of hoe de verbeelding nooit lang kan worden opgesloten.
Deleu schrijft met deze bundel niet alleen zijn overtuiging uit: Afgod Patriarch verbant chaos/hij wil wet en orde, zijn visie/doodt leven vergalt liefde, schuw/onderdrukking, ingekapseld in/leugen en regel, maar ook zijn poëtisch testament:

Ik ben kosmisch geladen
androgeen voel creatieve
spanning tussen hemel en aarde.
(Uit: 1)

De dichter wettelijke erfgenaam
van goddelijke verbeeldingskracht
(Uit: 7)

Met deze bundel bewijst Deleu zijn veelzijdig dichterschap; hij beheerst elk genre; hij is slaaf van zijn verbeelding en meester over zijn knechtschap. Hij is dichter en
kosmisch geladen/androgeen voel creatieve/spanning, wettelijke erfgenaam/van goddelijke verbeeldingskracht, hij kan nooit op dieet, ik verschuif ik verkies chaos/boven orde raadsels boven/dogma ik creëer dieptezicht, De dichter verzandt in orde/wordt alchemist magiër bron/van tegenstellingen warhoofd/spaart bliksem op in gapende/leegte, hij waant zich god in ‘t/diepste van zijn galmen en geuren.

De bundel Chaos wordt (nog) niet in boekvorm uitgegeven, maar kan wel verkregen worden door hier te klikken.
Dit is de zesde bundel die Deleu zijn vele lezers zomaar aanbiedt. Amor vincit omnia (2007) was de eerste, daarna volgden Bourgondische suite (2009), Helvetiaanse verzen (2009) en Wulpen, in nevel van tijd (2010), Eb en vloed (2010).

Thierry Deleu is een onderwijsmens: leerkracht, pedagogisch begeleider, directeur secundair onderwijs, kabinetsattaché Onderwijs. Naast gedichtenbundels, romans, essays schreef hij taalboeken Nederlands en stelde bloemlezingen samen voor het kunstonderricht. Zijn fascinatie voor het schrijven is bijna zo oud als hijzelf.
In voorbereiding: Een gelukkig, gedroomd Arcadia (essay over de poëzie van Fernand Florizoone), Schoon volk in de hemel (essay), Meeuwen in bloot onderlijf (Oostduinkerkse gedichten) en de roman Reis naar Ispahan (2013).

2012-01-25T08:58:00.003+01:00

Amateurdichters in De Morgen

Om te beginnen proficiat met de literatuurkatern van woensdag: eindelijk worden er drie gedichten integraal afgedrukt zodat ik kan zien hoe goed mijn dorpsgenote Hilde van Cauteren schrijft.

Wat me echter mateloos stoort, is de begeleidende tekst over de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd: "Voor het eerst mochten ook Vlaamse amateurdichters meedoen."

Wat zijn in de kunsten amateurs en wat zijn professionelen? Hangt dit uitsluitend af van een officiële erkenning? Wat zou je in dat geval moeten zeggen van Vincent van Gogh die tijdens zijn hele leven slechts een enkel klein schilderijtje verkocht, of van Paul van Ostaijen die één keer een subsidie kreeg?

Je kan de vergelijking maken met de Canvascollectie die ook voor "amateurs" is bedoeld. Tijdens interviews stel je dan vast dat velen onder deze kunstenaars gepassioneerd met hun vak bezig zijn.

Dit lijkt me de kern van de zaak: een echte kunstenaar is dagelijks met zijn vak bezig, hij doet het met passie en gedrevenheid en met bekwaamheid. Of die bekwaamheid een officiële erkenning krijgt, doet niet ter zake. Het mogen toch niet alleen de kunstpausen, museumdirecteurs en uitgevers zijn die bepalen of iets al dan niet kunst is?

Men zou kunnen tegenwerpen dat een professionele dichter ervoor gekozen heeft om van zijn pen te leven. Maar in werkelijkheid bestaat er in ons taalgebied zo niemand: van poëzie kan je in Vlaanderen en Nederland niet leven. Of je moet zwaar gesubsidieerd worden, zoals Leonard Nolens en dan nog: ook Nolens moet er allerlei "schnabbeltjes" bij nemen, zoals vertaalwerk.

Mijn conclusie is: laten we met een open geest kijken naar het gepresenteerde werk, zonder enige vooringenomenheid en zonder eerst te kijken of dit werk wel een "imprimatur" heeft gekregen van officiële instanties.

Laten we bereid zijn om ons te laten verrassen door de kwaliteit. Dat is uiteindelijk de enige norm: verstaat deze kunstenaar zijn of haar vak, of niet?

Staf De Wilde

2012-01-24T20:10:00.002+01:00

De Openbare Bibliotheek Alveringem nodigt uvriendelijk uit op haar activiteit naar aanleiding van de Gedichtendag 2012.

De leerlingen van het 5^de en 6^deleerjaar van de Gemeentelijke Basisschool Spelenderwijs in Stavele zullen hunzelfgeschreven gedichtjes ten gehore brengen.

Deze gedichten worden aangevuld met gedichten uitde cyclus “Stroom” van Oostduinkerkenaar Thierry Deleu.

Elke aanwezige krijgt koffie, fruitsap en eenboterkoek aangeboden.

Afspraak zondag in de bibliotheek, Dorp 1 te 8690Alveringem. Toegang is gratis.

Met vriendelijke groeten,

Bruno Devlies,

Bibliothecaris

Bericht

2012-01-24T14:18:00.000+01:00

Beste vrienden en toneelvrienden,

Hierbij nodigen we u graag uit op De zetel, onze productie voor 2012. Het is een heel mooi stuk, warm aanbevolen. Kijk maar eens op onze website www.toneel-alveringem.be.

U kunt kaarten bestellen via de website .

U kunt dan zelf uw plaatsen selecteren en uw tickets onmiddellijk afdrukken bij betaling.

U kunt voor de betaling ook overschrijven op :

BE22 1430 5106 5147 van TONEELKRING VOOR OUTER EN HEERD

BIC : GEBABEB

Na ontvangst van uw betaling worden de tickets u via mail toegestuurd.

Bestellen via de verkooppunten kan natuurlijk ook.

Wilt u zo vriendelijk zijn deze uitnodiging door te sturen naar toneelliefhebbers uit uw vriendenkring ? Met dank vooraf.

We hopen u talrijk te mogen begroeten na de voorstellingen !

Met vriendelijke groeten,

Het secretariaat,

Paule Cottigny

Reactie?

2012-01-24T09:42:00.002+01:00

Beste Thierry,

Je werklust is titanisch. Je communicatie via internet bewijst dat je ook opdat gebied een krak bent. Je foto die ik al herhaaldelijk heb mogen bewonderenzou androgene kenmerken moeten vertonen. Is dat werkelijk zo met jou?
Ben je ook op dat gebied oversized. Je bent een uitstekende leraar met perfecteadministratieve kwaliteiten, en een literatuurkenner.
Je bent niet chaos maar orde. En… daar is er niets mis mee. Dat is misschien jelijden? - dat chaos slechts kan bestaan in je verbeelding. De beelden uit deGriekse mythologie hebben stilaan afgedaan. Godzijdank! Maar toch is er af entoe een intellectueel die zich als prachtbeeld tussen de goden wil plaatsen.
Je bent ook kosmisch geladen. Zoiets is gevaarlijk. Je bent toch geen bliksemafleider?Je gedichten zijn natuurlijk cerebraal: ze staan vol waarheden uit de veleboeken.
Je zegt: schepping begint in de chaos van de geest en eindigt wellicht ook zo.
Is Bach dan chaos?
De echte kunstenaar is min of meer een Narcissus. Omdat hij bevrucht wordt doorhet onbegrijpelijke, zijn kind baart en het goddelijk boetseert om aan deanderen te tonen - en er opnieuw van te genieten. Maar er zijn ook heelintelligente mensen die lijden aan narcisme maar jammer genoeg geen kunstenaarzijn, laat staan dichter.

Hilaire Bodein

2012-01-24T08:55:00.001+01:00

de poëzie als economisch product

Een nieuwe cultuurkatern bij De Morgen en er is zowaar aandacht voor de poëzie, zij het dan alleen voor het economisch aspect ervan.

Boek.be stelt vast dat de verkoop met bijna 60% is achteruitgegaan. Ik schrijf al jaren dat de marktwaarde van de poëzie in Vlaanderen het nulpunt benadert. Deze stelling werd altijd tegen gesproken door te wijzen op het aantal nieuwe publicaties. Maar nooit werd van deze nieuwe dichtbundels gezegd hoeveel exemplaren ervan werden verkocht.

Er is iets raars aan de gang in Vlaanderen. Als je snuistert op het internet dan merk je wel dat er enorm veel poëzie wordt geschreven en ook gelezen. Maar ze kopen is een brug te ver.

Daar zijn allerlei verklaringen voor: inherente zoals de moeilijkheidsgraad van de eigentijdse poëzie, maar ook externe zoals de promotie of beter gezegd het gebrek aan promotie.

Ik zal nog maar eens herhalen dat een kwaliteitskrant de opdracht heeft om het literaire koopgedrag te stimuleren. Toch als het waar is wat Geert Joris van Boek.be schrijft:

‘Poëzie is een hoeksteen van de literatuur (…) We moeten dat genre absoluut in de markt houden.’

Hoe doe je dat als kwaliteitskrant? Toch niet alleen door wekelijks een korte recensie te publiceren, dat lijkt me een gemakkelijkheidoplossing. Op zijn minst in de boekenkatern zouden integrale gedichten moeten afgedrukt worden zodat de lezers zelf kunnen oordelen of ze een bundel in huis wensen te halen. En eigenlijk zou er elke dag een gedicht in de krant kunnen staan: zoveel ruimte neemt het niet in beslag.

Ik heb al dikwijls gepleit voor een echte literaire bijdrage, gewijd aan het kortverhaal en de poëzie, eventueel aan te vullen met een portfolio van een fotograaf of plastisch kunstenaar.

Je moet als kwaliteitskrant stelling durven in te nemen: je promoot iets omdat je gelooft in de noodzaak ervan, of je promoot het niet omdat je het als overbodig of ongewenst beschouwt.

Mij is het na zo vele jaren nog altijd niet duidelijk of De Morgen in de noodzakelijkheid van de poëzie gelooft.

En eigenlijk zouden wij, dichters, onder onze eigen lezers een enquête moeten houden: waarom kopen jullie zo weinig poëzie? Niet dat we onze lezers naar de mond wensen te praten, maar van de ware reden gaat niemand dood.

Staf de Wilde

2012-01-22T18:37:00.002+01:00

NIEUWSBRIEF WOORD & POEZIE * 01 * ZONDAG 22 en MAANDAG 23 JANAURI 2012

WWW.RADIO68.BE

Beste liefhebber van poëzie- en woord,

Bij RADIO 68 www.radio68.be neemt woord en poëzie een prominente plaats in. We starten bescheiden met een wekelijks programma van anderhalf uur vrije & vranke woord plus poëzie. Als we slagen, staan alle opties open. Slagen kan echter pas als jij luistert en vooral als je al je vrienden en kennissen aanraadt naar ons te luisteren.

Op zondag 22 en maandag 23 januari testen we de zender en wordt de eerste show van MY GENERATION integraal uitgezonden. Met anderhalf uur vrije vranke woord en poëzie.

Radio 68 is een onafhankelijk, niet-commercieel en privé internetradiostation van de melomane broers Danny en Eddy Bonte. Radio 68 komt op voor bepaalde types muziek en woord die zelden of nooit (meer) ten gehore worden gebracht in een samenleving van mega, geld en glitter. Radio 68 houdt de herinnering levend door te focussen op zeldzame, vergeten, over het hoofd geziene, onterecht opzijgeschoven, niet-commerciële en door de media verbannen artiesten, genres en muziekjes.

Voor meer informatie en voor de zender zelf, ga je naar www.radio68.be

ZONDAG 22 JAN. 16 – 22 uur *** HERHALING op MAANDAG 23 JAN. 10 – 16 uur.

Laat weten hoe we het programma kunnen verbeteren. Beschik je over opnames die passen bij deze zender, contacteer ons dan a.u.b.

Bedankt!

Eddy BONTE bonte@telenet.be

Fans van Art Rock en Progressive Rock luisteren naar het programma van mijn broer op vrijdag en zaterdag.

2012-01-22T16:53:00.003+01:00

ALLES IS GOED

In een van de vele kleine concertzalen,
verborgen achter een anonieme gevel,
dirigeer ik vanuit de heupen
de duizendvierhonderdnegenenvijftigste symfonie
van je bedgezicht, de onvoltooide.
Niemand klinkt als jij,

Niemand hoort als ik.

Alles is goed.

De zielen die beseffen
dat ze het verdict niet kunnen dragen,
tachtig jaar dwangarbeid
in dienst van het lichaam,
zullen opgesloten worden door
en medicijnen krijgen van
dwangarbeiders die tevreden zijn.
Alles is goed.

Franky Leyssens

Gedichtendag 2012

2012-01-21T09:25:00.001+01:00

De 12 stromen van de dichter

Stroom(1)

In de stroomlijn van je lenig lijf,

op ‘t achterluik metroeispaan

leegstromende kruik, drijfik mee

naar zee, verzwelg, opgezogen,

welk triest lot is mij beschoren,

mijn naam wordt niet genoemd

niet door hen aan land ofop zee,

gedoemd te lijden een trieste

jeugd door oevers begrensd.

Toen kwamengel uit de hemel

metverlossend woord: zing!

Nu heetik Najade, zij die jou

met zanggeleidt, mijn waterzachte

huidvaartuig voor geliefden.

Ik ben dedrift in je woorden,

kompasnaar warme oorden.

Stroom (2)

Bevroren, of door zonontdooid,

bevaren, door windgebrusht,

- watervogels opzijvliegen

bang op voor ‘t gulzigschuim

in de hoeken van je mond,-

jij bent stroom ik benhet kind

dat tussen hoge rietschuilend

het schouwspel ziet,traag zoek je

je weg naar zee,straatlengte

ver van terminus, ik volg

het pad van je loop, ookals je

omweg maakt of dode arm

creëert, wat je ook doet,wringt,

perst, samentrekt, danstof

gekke sprongen maakt, ookjij

ontsnapt niet aan dedood.

Stroom (3)

In de stroom van mensenloop ik

het land uit perpetuummobile

tergend traag als je jongbent

te snel nu enonomkeerbaar

fel wanneer de morgenroept

ik voel de drive van dejeugd

hoe zij pusht tegen mijaan

soms steekt een yuppiemij voorbij

of een carrièrevrouw

wanneer ik op de rem gastaan

botsen wij builen enideeën

soms vol begrijpen voorelkaar

meestal misprijzen in hun

gefocuste blik, de stroomvan

het leven trekt groevenwaar

land even weerstand biedt

wij hebben de tijd nietom te

aarden genieten vanintens

moment wij komen op de

wereld om er snel af tegaan.

Stroom (4)

Riviertje gaat van bilmet Stroom

dagelijks spektakel dat

wandelaars fietsersopboeit

op plaats delict wordtheftig

gepraat over integratie

Riviertje trekt het zichniet aan

rebelleert masturbeertinhaleert

het zout van de zee, totineens

Mens toegang ontzegdRiviertje

wordt arm dode arm nieuwgame

voor vissers en hunkinderen

die rust herwinnen inhaar schoot.

Stroom (5)

Stroomopwaarts tegenrichting

naar de bron plek vangeboorte

de hang van de ouderlingnaar

die goede oude tijd alsof

daar te vinden valt watnog niet

is aangekomen de vrede

van de Heer het antwoordop

altijd dezelfde vragen

wie ben ik? wat doe ikhier?

zou hij niet beter hetleven

onbelangrijk vinden zijn

schouders ophalen envoortgaan

op de stroom die hemleidt naar

eeuwige rust? of creëren

wij graag afstand tussentoen

en nu geboorte en dood?

Stroom (6)

Aan oevers opgehangen

bedding een hangmat vanrust

stroom kabbelt doorlaagvliegende

vogels bewogen, zijnkracht

neemt af hij koestertzich in de

zon glimlacht bij hetgeluid van

kinderen parende mensjes

zijn droom is nooituitgekomen

hermafrodiet als eerste

diviene voorouder,dichters

zouden hem als langbenige

schoonheid hebbenbezongen.

Stroom (7)

Haast en drukte van elkedag

dwingen mij om de stilte te

aanbiddenzoals je met

godendoet het aan je vrouwtje

liegt,ik ontsnap graag aan de

realiteitsta graag even stil

om met milde aandacht mensen

en dingen te observeren

zo put ik iedere keer moed

creativiteit om door te gaan

om op reis de vrijheid

te zoeken die ik hier niet altijd

vind om schrijvend een eigen

wereldje te creëren

vluchtend in de verbeelding,

zeg nu zelf: zijn wij niet gebonden

aan handen en voeten regels

regeltjes? Ik vaar graag stroomopwaarts

mis de kracht om het even

niet in fictie te proberen.

Stroom (8)

Stroom is ritme flow ongrijpbaar

bewegend van bron naar monding

de stroom waar ik mij aan laaf

bestaat uit woorden gedachten

gevoelens mijn stroom is ancestraal

doordesemd van genen nu eens

dominant dan weer recessief

of intermediaire bastaard

moeilijk te decoderen mijn

stroom is het sap dat leven

mogelijk maakt ik drijf erop

mee hij ontlaadt de spanning in

mij hij is mijn inspiratie

stroomt naar monding zonder teken

van duur of tijdstip. Stroom beweegt

zijn DNA is mijn boodschap.

Stroom (9)

Mijn huis groen beslagenfrêle stroom

waar kille regen hangt grasdat beeft

waar leeft met blozende wangende wind

hoe hij betast onzeglijkgeil dit huis

van glas onaanraakbaar broosde gewelven.

Ik droog beschroomd mijntranen af met gras

op mijn lippen de smaak vanwilde vinnen.

Ik hoor de vogels op hunhoge masten

op schrale vingers van eenvuist verdriet

windwijzers aan mijnuitgeregend water.

Ik kan het huis niet uitalvoor de

monding bereikt hettranend in zee valt.

Stroom (10)

Inhet gras aan de stroom toen ik

languitliggen ging, zag ik

negerjongetjesopklimmen

tegende palmbomen, vliegtuigen

rakelingsovervliegen -

reuzenschermenuitgespannen

alsverhoogde landingsbanen, -

ennet boven mij hingen grote

klokken, wijd open muilen,

slangentongen,toen dook, in

hetoerwoud daar beneden,

eennegerkaravaan op, druk

inde weer als wriemelende

mieren:een dode rups moest

wordenmeegesjouwd, naar alle

kantenwerd getrokken, geduwd,

boomstammenomvergelopen

rotsenmoeizaam beklauterd

plots ontdekte ik een oerwoudpad

en volgde dit met, de ogen,

in de verte zag ik toen een

Incastad; dit gaf mij een zelfde

gevoel, als toen ik, vanaf een

toren naar de mensen zag.

Stroom (11)

Ik lig in mezelf te grienendroog

mijn tranen af met gras. Destroom

mijn bed vredig dier rektzich uit

tot zacht bespringen. Mijndroom heeft

waterende ogen. Tussen de

berken en het water wijd deherfst

in enge trui. De stroomstrekt zijn

welsprekende armen, een vis

gelijk met wilde vinnen snelen

breekbaar als geluid. Devissers

aan de overkant klappen als

vleugels de handen tegenelkaar.

Stroom (12)

Licht is de aarde om tedragen

in mijn stroombed vol wittebrasem,

de zon is mes, met lemmersvan lis,

het heft als een gebaldevuist

die openspringt in flitsenlicht.
Fallusgelijk staan zij rond mij

de berken in hunkroongeluid,

de keien die het waterslijpt

met honderd vingerstegelijk.

Met het kind dat mij zadelt

galoppeer ik de weiden in.

Onder de bloesems van zijngezicht

koeren de duiven als water.
Overmoedig vergaart hij hemel

en aarde voor ruiter enpaard,

dat tochtig zich stalwaartsrept.

Thierry Deleu

2012-01-21T08:40:00.002+01:00

verminkte kinderen

panisch ben je nu de hanen

slapen: in een droom loop je

door een mijnenveld, je bukt

om een speeltje op te rapen

benen zag je die ontbraken,

stompjes waar een kinderhand

werd afgerukt; boeren zag je

starend over hun geschonden grond

waar heb je gelopen: in een land

van Afrika, langs de Schreve

van een Libanon, over grassen

van een savanne, door het zand

waar men bidt om regen

dit zijn de lafste daden:

niet de gassen van een loopgraaf

maar het springtuig dat is

ingegraven – geen meisje

springt nog veilig touwtje,

niet één klimt nog in een boom

panisch heb je stilgestaan

tot de hanen kraaiden, je voelt

aan beide voeten, elke

vinger raak je aan

Staf De Wilde

2012-01-21T06:22:00.000+01:00

PARCIFAL NEYT - RECENT WERK

OPENING 3 februari 20 u

Tentoonstelling 3 februari tot 25 februari 2012

5 BOEKEN (MER PAPER KUNSTHALLE)

ZEEFDRUK-TEKENINGEN-FOTO'S

Fotokabinet:"Sleeping" Jan Van Den Abbeel

Permanent: Hedendaagse juwelen en zilveren ontwerpen van de hand van Siegfried De Buck bij Galerie S&H DE BUCK

www.siegfrieddebuck.be

Galerie S&H DE BUCK Zuidstationstraat 25 9000 Gent (B) 0032/09/225 10 81

www.galeriedebuck.be

De vernieuwde website is online

Open: wo.do.vr.za.: 15 u tot 18 u en op afspraak.

2012-01-20T14:38:00.002+01:00

AAN DE SOMME

Les Tourelles

Les Tourelles au Crotoy

in die spitshoge ogen

van jou lees ik hetverhaal

van nat zand kralenkreken

afwezigheid van zee en

glijdende schepen,tastbaar

de uitgezette lijnen

aan de overkant, op detoon

van meeuwen verdwaaldeJantjes

van Gent murmurerende

wezens vaar ik de Sommeuit,

de stilte breken is hier

meeuwenwerk, de zon ligt

opgespannen op het strand,

door de mazen van het net

ontsnappen zegekreetjes.

Thierry Deleu

2012-01-20T14:35:00.000+01:00

UITNODIGING

Op zaterdag 28 januari 2012, aanvang 18.30 u wordt u hartelijk verwacht in Kunsten- en Literaire

taverne DE KLEINE NOTELAAR, Vlassenbroek 222 te Vlassenbroek/Baasrode voor de

bekendmaking van de uitverkoren GEDICHTEN rond het nationale kunstenproject

MET VLERKDUNNE ARMEN BEROER IK DE TAAL VAN HET LANDSCHAP

en de voorstelling

van de roman De Engel & Geheimen van Patricia De Landtsheer

Het project kadert in een groter geheel dat doorgaat tijdens de zomer van 2012.

Verdere info op www.dekleinenotelaar.be of www.bloggen.be/patricia52

***

Programma

*Voorstelling van het project zomer 2012 Met vlerkdunne armen, Marc Leboeuf.

* Korte beschouwing van de heer Marius Meremans, Schepen van Cultuur Dendermonde.

*Bekendmaking en voorstelling van de uitverkoren gedichten, Patricia De Landtsheer.

*Poëziepodium door de aanwezige dichters

*Voorstelling van de roman De Engel & Geheimen, en opening van de tentoonstelling van

Work in Progress van illustrator Geerlinde Verbrugge door Schepen Marius Meremans

De voorstelling wordt opgeluisterd met passende muzikale intermezzo’s door

Yoanna Mihai (piano) en Bernard Bertoni (viool).

Receptie aangeboden door De Kleine Notelaar, & auteur Patricia De Landtsheer

Uw gastvrouwen Melissa Leboeuf en Patricia De Landtsheer heten u van harte welkom.

***

De roman De Engel & Geheimen is verkrijgbaar bij de auteur of bij Unibook.com. ISBN 9781616275525

Prijs: 13 € (paperback) + 3 € verzendkosten. Bestellingen per

mail: landtsheer@yahoo.com; dekleinenotelaar@hotmail.com

of tel. 052/211180 Gsm 0494/601961

Gelieve tijdig uw komst en het aantal aanwezigen te

verwittigen. Voor de intekenaars: gelieve duidelijk naam en

adres te vermelden en aan te stippen of u het boek op de

voorstelling afhaalt of het moet worden verzonden. Storting

kan op rek.nr. IBAN BE69 0631 3870 4678

Einde?

2012-01-20T08:54:00.002+01:00

In Literair Weblog DE CONTRABAS van 19-1-12 verscheen van de hand van Philip Hoorne de bijdrage
Exit Poëzierapport.
Contact: decontrabas@hotmail.com
www.decontrabas.com

De engelen verlaten de wereld

2012-01-19T17:15:00.000+01:00

(1)

Metde staart tussen de benen

druipende engelen af

verzamelenaan de noordkant van Carnac

triestom zoveel onwil onbegrip

vanmensen en mensensoorten.

Nietver vandaan op dezelfde plek

dansende gevallen engelen op de Mote

inhun duivelse jeans en flashy topjes

Satantroont Lucifer hoont

Mefistoclesloont zijn gevolg met ribbetjes en patat

depornomeisjes waaien toe

demachojongens ballen hun spieren

deoude viezerikjes kwijlen

eenzakdoek vol

hetis feest op de Mote.

Inde buik van de Grote Dolmen

deengelen met begrafenisgezicht

inhun zijden pakjes knoopjes dicht

klaarom op te klimmen.

Ikkijk met ongeloof toe hoe moedeloos

opnauw’lijks een banddikte van de zege

deoboe de aftocht blaast.

Haastigklauter ik de omheining over

telaat word ik opgetild meegezogen

spiraalin hun hemelse vaart.

(2)

Hosannain den Hoge zingen

cherubijnenserafijnen

hethemelse koor rechtopstaande

tl-lampenen orgelpijpen.

Iser een goede reden tot feest

inhet tijdperk van de Waterman?

DeKerk van Rome slaat de Loge in de ban

bantsinterklaas naar Spanje

smeltde klokken van Rome tot schroot

voorwapengekletter

kettersworden vervolgd verkracht gemarteld

deHeilige Vader politicien.

Tochklaart de hemel op

dezon breekt door de wolken

hetschitterende licht verlicht

degeesten

demonden roeren woorden vallen

bogengespannen

stellingenworden ingenomen

deKerk davert op haar grondvesten.

(3)

Luciferoog in oog met Michaël

tweegoed uitgeruste legers

rebellenhebben veldvoordeel

veldslagbegint op een fluitje van een cent.

Godkijkt toe verblind door zoveel

glittervan wapens en harnassen.

Wiehad dat ooit gedacht? Hij Heer

vanVrede vandaag toeschouwer

eersterij business seat naast de burgemeester.

Ineensklinkt de strijdkreet:

“Hakze in de pan! Dood de vijand!”

Detroepen komen in beweging

slowmotion voor de Heer

dievan drank voorzien wegzinkt in zijn zetel.

Deploeg van Lucifer in felrood

neemtde bovenhand bleekblauwe

Michaëlbijt in ’t zand.

Ineenskeren de kansen. Op Gabriëls wenken

komende Vestaalse maagden van de bank

demeisjes verblinden de vijand

naakteSchoonheid wint op Kracht

Wijsheidop brute force.

DeHeer ziet dat het goed komt

ensluit de ogen.

Lucifer

Lucifer,mooiste onder de engelen,

Lichtin de Duisternis, vuurbal, hete bok,

grootveldheer, aan uw voeten leg ik mij neer,

slaatu mij tot jonkvrouw, Heer, het zwaard

tussenmijn blote dijen zoals het hoort

bijmijn rang en stand, dat de duivels

jankenals honden, huilen als de wolven,

deHeer heeft het mij voorspeld: niets zal zijn

zoalsdaarvoor, de koude zal zonlicht baren,

deseizoenen zullen wedijveren

ingeile winden en boertig gelul,

och,Lucifer, laat mij bevallen in mei.

ThierryDeleu

2012-01-16T19:42:00.003+01:00

Zorgvuldig gedrapeerd rood-wit geblokt

kleed als achteloos neergevallen

pluizig zilveren bolletje kitten naast

verwonderd kijkende pup

wensen je een goede dag.

Voor je het verteerd hebt stokt je adem

foto van een gruwelijk mishandeld dier

een fait divers over de moord op een driejarige

Scrollen… tot…

Een prinsesje mooier dan een levensechte pop

stralende glimlach, witzijden jurk

opa met vier kleinkinderen, trots en geluk

elk kind zou er eentje moeten hebben.

Petities tekenen dagelijkse kost

blij als het resultaat boekt

waar is het leuk-knopje

Grappige video’s superleuke dieren

ontroerende muziek

je ontdekt poëzie in statussen

meeleven met hen die aan huis gekluisterd

anderen moed toe wensen

Verbaasd lezen hoe politiek mensen

verdeeld doornen sterker dan de roos

armen eten brood van de doden

Prachtige schilderwerken gemaakt

door virtuele vrienden

aangeprezen boeken die je even

de reële wereld doen vergeten

notities lezen een zweem van jaloezie

Vreemd te voelen dat je ze mist

onbewust hecht je je aan

je virtuele boeket.

Suzanne

2012-01-16T11:35:00.000+01:00

schaftzak

vader, weer dacht ik

aan uw schaftzak

toen op mijn tong

de reebok smolt

wat moest u in die tijd

ontberen, het is een vraag

die als een klonter

in mijn hersens stolt

en half mijn taal is verdwenen

zoals de woorden toile cirée,

de groene wasdoek waaruit

u de ransel had gesneden

weelde was een boterham

met filee d’Anvers, filee

de Saxe, vleeswaren

die alleen voor onze vader waren

zou u vandaag niet

watertanden, mocht u meelezen

op deze kaart: heerlijkheden

die in mijn bord belanden,

onbetaalbaarheden waarvoor

geen werkmens spaart

weer dacht ik aan uw schaftzak

aan de haak in de veranda,

aan de thermos en het mes:

het slappe groene pak

dat overdag bleef hangen

en dan meeging voor de nacht

Staf De Wilde

2012-01-15T09:19:00.002+01:00

Afscheid

Bij het overlijden van Klaas

Afscheidnemen van iemand

die je goedkent, is altijd

moeilijk,afscheid van een vriend,

waarvoorgeen plan bestond,

zoineens ging jij heen,

isondraaglijk hard. Als ik

mijnogen sluit, zie ik jou

glimlachenalsof je met

mij woordendeelt, nu lig je

daar zostil, maar het geeft mij

geenrust. Dat velen jou nu

intensmissen, daarvan ben

jij jeniet bewust, ik hoor

tranenvan verdriet, maar jij

hoorthet niet, wij zien jou,

jij zietons niet. Zien wij

elkaarooit nog weer? Indien

het waarzou zijn, ik had

lievernu geen pijn. Je hebt

mensen diede honderd halen

en mindernog die daar ook

blij meezijn, maar jij vertrok

nog vóórje tijd gekomen was.

Waarommijn vriend, waarom?

ThierryDeleu

Gedichten van zolder

2012-01-14T19:48:00.002+01:00

GEDICHTEN VAN ZOLDER

Sinds 1962 publiceertThierry Deleu poëzie in Vlaamse en Nederlandse tijdschriften en (later)e-zines. Vele gedichten selecteerde hij voor ettelijke bundels. Enkele werdenopgenomen in bloemlezingen.

Hij haalt er enkele vanzolder (een bezigheid die hem werd voorgedaan door zijn vriend FernandFlorizoone).

Sommige stijgen misschienniet boven het maaiveld uit. Aan jou te oordelen!

DEHERINNERING

Doorde lange gang van haar witte

ogenloopt de maan schoorvoetend

tegende tijd aan: ik zoek tussen

verlorenvoorwerpen poppen, pruiken,

strikken,streken van kwajongens,

demaan lacht door het nauwe dakvenster

vanhaar witte ogen haar tong

halfstoknaar de vermoeide straat.

Zijwenkt mij geen extra kosten,

maaraaiende vingers, vertrouwde

gebaren,kraambedden onder

nieuwsgierigeblikken, zij is niemand

iedereenis met haar vertrouwd.

Achterde schermen van haar witte

ogenhang ik mijn droom in trage

teugenaan de drank en degenereer.

OPDE HUIVERLIPPEN

Opde huiverlippen van de kindbomen

knipperthet ochtendzilver;

destad slaapt in hun kroonbed.

Hetmeisje met de zachte streelhanden vraagt:

waarzijn de goudbomen, darling?

Naarademdeeg ruikend haar jonge borsten.

Destraat strekt huiverig het stenen lijf;

degoudzoekers krommen de vingers

inhet bloeiende water van de ochtendkom.

DEDAG

Dedag, met gulzige mond

vretendaan vroegrijpe

kluiven,ligt snikheet tussen

luiekannibalen.

Dedag is als een jager,

metzweetlinten klevend

aanafgereden zebra's,

geurendnaar geroost vlees.

Entoch, de mensaap staat

flegmatischop zijn steppe,

redeloos.En rondom hem

eetsmakeloos de troep.

Hetgezicht van de dag ziet

strogeel,als een luihete

wachterop een spier van zijn

kudde,tegen zon.

MISSCHIEN

Misschienis de morgen een witte deur

diezich langzaam openzet

ditis mijn voorraadkamer

eenlandschap van bevroren tranen

eenhuis dat geen huis meer is

maareen witte keel een stollende zee.

Iedermens hamstert voor een tijd

dathet land naar traag water ademt

eenspons lichaam in een lege kamer.

Misschienheb ik mijn voet gezet

tussende deur van de ochtend

mijnkamer heeft een klam behang.

MIJNHUIS

Mijnhuis groen beslagen frêle waterloop

waarkille regen hangt en gras dat beeft

waarleeft met blozende wangen de wind

hoehij betast onzeglijk geil dit huis

vanglas onaanraakbaar broos de gewelven.

Ikdroog beschroomd mijn tranen af met gras

opmijn lippen de smaak van wilde vinnen.

Ikhoor de vogels op hun hoge masten

opschrale vingers van een vuist verdriet

windwijzersaan mijn uitgeregend water.

IKLIG IN MEZELF

Iklig in mezelf te grienen

endroog mijn tranen af met gras.

Derivier mijn bed vredig dier

rektzich uit tot zacht bespringen.

Mijndroom heeft waterende ogen.

Tussende berken en het water

wijdbenigde herfst in enge trui.

Derivier strekt haar welsprekende armen.

Mijndroom een vis gelijk met wilde

vinnensnel en breekbaar als geluid.
De vissers aan de overkant klappen

alsvleugels de handen tegen elkaar.

LEESWIJZER

Mijnstem fluit een oeroud geluid.

Enin mijn bloed is de zachte

booswichtvan de angst. Leeswijzer

tussenhuid en been. In wedloop

metde tijd één etmaal lang.

Buitende tijd een nest, een moeder,

inhet hart der ruimte een vrouw.

Ikben ooit nog bang geweest. Toen.

Toenhalfstok de zon, stollend,

dewind haar adem weigerde,

ende stilte zo dichtbij was

alseen wapen. Een pijlpunt.

Eenmijlpaal van stilte. Manshoog.

Tenzuiden lig ik moe gemeerd.

Totdatwij zuiveren tot op het been

hetwoud van heks en wolf.

HET HUIS VAN JAREN

Binnende kamer achter het raam,

rijzendin een rag van ruisend licht,

zijwuift - en wuivend verstrooit zij

inreeksen tekens dit ogenblik.

Deliefde is een stralend boek zegt zij,

maareens wordt het gesloten.

Voorbijde ogen der ramen de echo

raaptgehaast haar stappen op,

alsofzij mij staat na te wuiven.

Inde wiekslag van een duif wis ik

lettervoor letter haar sporen uit.
Schaduw hijst zich aan het lege raam

entraag loopt haar licht verloren.

Dunals het vel van het water

iswat ons scheidt in dit huis van jaren.
En elke dag word ik twee dagen ouder.

ThierryDeleu

Mijn jongste lezer!

2012-01-13T14:02:00.001+01:00

Vrienden, zoveel gemeen, zoveel verschillend!

2012-01-13T12:34:00.001+01:00

Affiniteiten?

Is erenige verwantschap tussen dichter Fernand Florizoone en dichter/schrijverThierry Deleu? In se een moeilijke vraag. Bovendien is onze vriendschapenerzijds een gevierde subjectiviteit en anderzijds een obstakel voorobjectiviteit.

Wijhouden beiden van de Westhoek en de Westkust. Deze beide natuurlijke biotopenkomen uitgebreid aan bod in onze poëzie. Dit is een eerste raakpunt. Er isechter een duidelijk verschil in aanwending. Bij Florizoone is de natuur vaaksthet onderwerp, bij mij is zij meer het decorum. In het landschap voelen beidenzich thuis. Bij mij is het echter niet zomaar een landschap, maar een waarfantasie en erotiek hand in hand gaan, een paradijselijk oord, waar de spokenvan het verleden onschadelijk worden gemaakt. Het landschap is voor mij eenuitdrukking van emoties, het roept een irreële wereld op.

Beidenervaren wij de natuur als een amalgaam van goed en kwaad. We vinden er rust enevenwicht, maar ook eenzaamheid en vijandigheid. Bij mij is de natuur getuigeof medespeler, vaak ook medeplichtige, bondgenoot. De natuur blijft in mijnpoëzie op de achtergrond aanwezig. In de natuur ontmoet ik mezelf, hetvertrouwde beeld, het begrip, een stilzwijgende vriend op wie ik kan rekenen.Schrijven is voor mij een vorm van therapeutische bezigheid, een uitweg.

Geldtdit laatste ook voor een deel voor Fernand Florizoone, dan nog is de therapieniet zo uitdrukkelijk aanwezig.

Decharmes van de Westhoek zingt Florizoone uit, hij houdt van de oogvullendewijdte van de zee, hij doet ons kijken en luisteren naar de vogels. Bomenhebben gevoelens. Mensen houden contact. Woorden gaan bij elkaar schuilen. Samenvoelen zij elkaar aan: ze zijn alle verwant aan de natuur. Wonderlijk is hethoe je voelt hoe de natuur groeit, hoe groot de impact van het Onnoembare is inmensen en dingen.

Beiden zijn wij ook sterkkosmosgevoelige mensen. Florizoone is bovendien een gelovig man. In de natuur zoekthij naar antwoorden op vragen waarop hij weinig antwoord vindt: omzichtiglaveert hij tussen twijfel en aanvaarding, tussen onzekerheid en geloof, tussenwat van God is en wat van de mensen.

Voor wat de vorm betreft zijn wijtotaal verschillend. Ik rijg de woorden aan elkaar en huppel over de verzenheen. Florizoone heeft onmiskenbaar veel talent voor poëtische verwoording. Hijkiest vaak voor een losse opbouw en gaat zuinig om met het aantal woorden. Hijis niet, zoals ik, een narratieve poëet, maar veeleer een milde, suggestievedichter.

Thierry Deleu

2012-01-13T09:37:00.005+01:00

Briefje voor Staf de Wilde

M'n beste Staf De Wilde,

Jij bent een dichter, dat kanniet anders. Alleen een poweet kan een zuiver volrijm als "het geleutervan Depeuter" creëren! En dan die originaliteit! Niemand voordien heeftgedurende heel mijn verdoemde Heibelbestaan die taalassociatieve vondst op mijtoegepast. Je had natuurlijk ook nog andere leuke dingetjes kunnen bedenken,zoals "het gekleuter van Depeuter" bij voorbeeld. Zelfs een 'rimeriche' lag in je bereik: "het gepeuter van Depeuter". Maar terechtheb je gedacht dat één volrijmpje al volstaat. Overigens komt 'gekleuter' nietvoor in het Groene Boekje. En een rijk rijm heeft niet zo'n beste reputatie,dat weten jij en ik best. Komt daarbij dat 'geleuter' in bewijskracht heel watsterker scoort dan 'gepeuter' of 'gekleuter'. En ook qua niveau staat 'geleuter' een treetje hoger, zie je.

Ja, er is geen twijfel meermogelijk: jij bent een dichter! Een échte dichter, en nog wel een rood-groene.Want het is mijn kritiek op dié twee kleuren die je op de bok zetten. Alleenmaak je het mij wel erg gemakkelijk om je counteren. Slechts twee 'representatieve'details raak je aan. Ik hoef je dus slechts op twee 'representatieve' flaterste wijzen.

Laten we beginnen met hetgeval Kristien Hemmerechts… Dat Kristien – met wie ik oprecht te doen heb omdatze haar beide zoontjes aan wiegedood verloren heeft! – op de Cogels-Osyleiwoont doordat zij getrouwd is geweest met Herman De Coninck, ach, dat ik zoiets kon vergeten! Herman zelfheeft mij nog verteld, aan de toog op de Boekenbeurs, dat hij daar een stulpjehad gekocht. In 1975 was dat, net voordat de straat als beschermd stadsgezichtwerd erkend en de prijzen er de pan gingen uitrijzen? Kristien heeft er zelfsnog onverbloemd in het schuimbad gezeten met haar even blote dichter, niet?Terwijl, heel toevallig, ook de kunstfotografe Lieve Blancquaert met haarcamera in aanslag in de badkamer stond, niet? Wereldnieuws is het geworden, zoalsbedoeld.

Je vraagt je af of "alwie zich links voelt, nu maar moet ophoepelen". Maar natuurlijk niet,Staf, Kristien hoeft heus niet in een hutje in de bergen te gaan wonen. Laat zegerust haar oude dag doorbrengen in de "meest trendy buurt van Antwerpen",zoals haar straat door iedereen wordt genoemd. En laat ze zich daar lekkerlinks voelen, maar… zich dan ook(minder lekker) links gedragen. Deconsequentie, snap je, daar gaat het om. Een gedrag conform aan die 'place tobe', dat past niet bij een linkse tante. Een linkse tante laat zich niet voorhet publiek kieken in haar blootje in het bad, zelfs niet als de toentertijdmeest succesvolle Vlaamse dichter je gezelschap houdt; alleen mediageile MissenBelgië doen dat, in de boekskes, om hun BV'schap een boost te geven. [À propos:Tante Kristien heeft overigens nog ooit aan zelfontbladering gedaan. Herinnerje het kiekje, "gedrukt en verspreid in grote oplage", waarop zezich, fiks als een soldaatje met een zwart schildje aan haar deltamonding, doorStephan Vanfleteren liet vereeuwigen. En ook de cover van Vrij Nederland heeftze eens gegarnierd met alleen haar boek 'De man, zijn penis en het mes' vóórhaar weke delen.] Een linkse tante gaat haarbeklag niet maken over te luide muziek op een buurtfeestje met barbecue, dat opklaarlichte dag aan de andere kant van de Ring wordt gehouden. Verdraagzaamheidprediken doe je alleen wanneer je zelf verdraagzaam bent, dacht ik toch. Enmeteen zie ik Kristiens haat weer uit de ogen spatten tijdens het tv-debat met deHollands-beleefde hoofdonderzoekster aan de Erasmus Universiteit Rotterdam,Marion Van San, die achteraf zei: "Een mooier voorbeeld van hoeonverdraagzaam zelfverklaarde verdraagzamen kunnen zijn, vind je niet".

"Bij mijn weten heeftlinks geen gelofte van armoede afgelegd", schrijf je ook nog. Alsof ik zoietsgezegd had. En dat je "een polemiek zou kunnen beginnen over de miljoenenchristenen die deze evangelische imperatief aan hun laars lappen: verzamel geenschatten op aarde". Alsof ik het tegendeel beweerd had! Nee, m'n beste,als je Heibel zou lezen, zou je weten dat ik de tartufferie en inconsequentievan zowel links als rechts op dekorrel neem. Dan zou je weten dat ik paard én kar noem, welke kleur het paarden welke wielen de kar ook heeft. En misschien zou je bevroeden waarom dezezoon van een Kempens kruiwagenboerke nooit zal vatten hoe lieden die derijkdommen opstapelen terwijl anderen onder bruggen moeten slapen, zichprobleemloos christenen, socialisten, humanisten of zeg maar gewoon 'mensen'durven te noemen.

Vandaar dus dat ik meer daneens rood heb gestemd. Helaas, hoe liever het proletarisch sociaal-isme me ooit is geweest, hoe meer het huidigekaviaarsocialisme me tegen de pannen jaagt. De SP-Anders, jawel. Of ga jeontkennen dat het socialisme van vandaag alle voeling met de smalle gemeenteverloren heeft? Ben jij dan zo verblind dat je het pseudo-links van de Bobo'sniet eens ziét? Van de Laurettes, de Willy's, de Marcels, de Dominiques. Of vande Steves, de Chokri's, de Van den Bossches, de Tuybensen, die met de grotelepel de soep van het lagere volkje opslabberen? Van de linkse elite die linkseidealen belijdt maar wier daden zo rechts zijn als mijn rechteroor? O ja,natuurlijk zijn er ook rechtse hypocrieten, maar mijn tekst was alleen eenantwoord op de woorden van Thierry Deleu dat ik "alles wat links is met degrond gelijkmaak". Wat echt links is, beste Staf De Wilde, maak ik dus niet met de grond gelijk. Schrijvers alsPiet van Aken en Boontje of de zo goed als onbekende redactieleden van hetvroegere tijdschriftje 'Kruispunt-Summier', Georges Van Acker en Marc Braet,verdienen nog altijd mijn hoogste waardering. Ook voor sociaal-linkse politicidie consequent handelen volgens wat ze uitbazuinen, zoals Jef Sleeckx en KrisMerckx, doe ik mijn klak af.

Maar aan tartufferie, aan elke tartufferie en inconsequentie, heb ik méér danéén broertje dood. Óók van auteurs,jaja. Vooral van auteurs zelfs. Want zij zijn het toch - ik bedoel de auteursdie met hun werk méér willen doen dan entertainen - die de wereldschrijvenderwijs voorhouden hoe-het-moet-en-hoe-het-niet-mag. Een auteur die buiten zijn schrijfsels een andere lijnvolgt dan binnen zijn geschriften,verdient niet minder misprijzen dan een pastoor, laat staan een bisschop, diede kuisheid predikt maar in de sacristie onder de toga van zijn acolietjes naarhet angelusklokje grabbelt, schreef ik in een van de laatste nummers vanHeibel.

Wat ik naast de discrepantietussen woord en daad, en daarmee samenhangend, al evenzeer verafschuw, is dedrang naar de drie "zeldzame goederen" die Marx aan de basis zagliggen van de "omkering der waarden": geld, macht en aanzien. En diedorst is in de linkse familie zeker niet geringer dan in de rechtse kringen.Aan de rechterzijde valt het nog te begrijpen - ik zeg niét: goed te keuren! -,want je bent een tsjeef of je bent het niet. Van links zou je toch wat meer verzakingaan die fetisjen mogen verwachten. Maar nee, links heeft niet alleen het gansecultuurdomein ingepalmd, links administreert ook chauvinistisch deverheerlijking en verafgoding van zijn idolen. En ook van de wegen ensluikwegen naar de vetpotten kent links perfect de coördinaten. En alweer:zeker voor een auteur, die toch een voorbeeldfunctie zou moeten hebben, iszoiets onoorbaar. Of stoort het jou dan niet dat een schrijver/schrijfster (ofhij/zij nu links of rechts is) wiens partner een meer dan fatsoenlijk pensioenincasseert, zijn/haar niet onaardige persoonlijke inkomsten met belastingsgeldvan de waarmensch aandikt tot hij/zij de individueleinkomensgrens heeft bereikt van… 1 581 324 bef? Durf jij zoiets aanJan-met-de-pet vertellen?

Je schrijft ook, ietwatschamper, dat ik beweer dat "geen enkele Waal" Hugo Claus kent, en jeprobeert dat te weerleggen met: "Ik heb na de dood van de meester op deRTBF een indrukwekkende documentaire gezien die getuigde van een grote kennisvan zijn werk en een diep respect voor zijn persoonlijkheid en kunstenaarschap."Heb jij soms nooit gehoord van een hyperbool, Staf? Dat is een stijlfiguurwaarbij men een uitspraak op overdreven manier kracht bijzet om iets te latenopvallen. Wie zegt "Ik heb het al duizend keren gezegd", heeft hetnatuurlijk geen 1000 keren gezegd. Wie "al een eeuw heeft staanwachten", zou een nogal onfrisse geur uitwasemen indien zijn woordenletterlijk bedoeld waren. Dat soort overdrijvingen noemt men hyperbolen, m'nbeste. Dat is iets heel anders dan wanneer jij in je tekst Hugo Claus "demeester" noemt, wat duidelijk op ongeremde adoratie wijst. Waarmee ik weerniet wil zeggen dat ik Claus geen heel grote meneer vind… in een aantal vanzijn werken. En ja, natúúrlijk zijn er francofonen die Claus kennen… en zelfs gelezenzullen hebben, maar die kun je met een tandenstoker uit de pan prikken. ChristopheDeborsu is er zo een, en het zou me niet verwonderen als hij het was die de"indrukwekkende documentaire" (die ik niet gezien heb) heeft gemaaktof alleszins hélpen maken.

En ten slotte nog iets overpartijkaarten. Jij hebt er dus ooit een van je vader cadeau gekregen, van deVolksunie zeg je, toen je 18 was. Dat er "in die tijd nog eerbiedwaardigelinkse denkers" bij die partij zaten, betwijfelen we niet, want naast MauritsCoppieters, die samen met Norbert De Batselier de progressieve Sienjaalbewegingoprichtte, waren ook je vader en jijzelf erbij, niet? [À propos: Norbert DeBatselier, is dat niet die 'socialist' die alles kende van nepotisme en politiekebenoemingen en die de royale lonen, bonussen en ontslagpremies bij privé- enoverheidsbedrijven aanviel… tot hij in 2006 directeur werd van de NationaleBank met een wedde van 317.000 euro en in de rapte, hoewel hij zelf ontslagnam, nog een parlementaire uittredingsvergoeding van 225.000 euro vroeg enkreeg (plus een speciale afscheidspremie, die hij na veel protest liet vallen?]Welnu, Frans Depeuter is nooit bij de VU geweest, nooit bij de SP, nooit bij deCVP, en heeft zeker nooit blauw gestemd. Maar in 2012 bekent hij zich wel alseen Vlaams-Vlaamse republikein.

Wanneer jij beweert:"Vandaag is het Vlaams nationalisme uitsluitend rechts of extreemrechts",kan ik daar alleen maar uit afleiden dat je nog nooit gehoord hebt van de V-SB,die in haar beginselverklaring stelt: "De Vlaams-Socialistische Beweging(V-SB) streeft naar het realiseren van een socialistische samenleving met gelijkekansen, rechten en plichten voor al zijn inwoners in een onafhankelijk Vlaanderen, los van alle antidemocratische enkapitalistische supranationale structuren maar in samenwerking en solidariteitmet andere vrijheidsminnende volkeren en staten." De V-SB'ers geven hettijdschrift "Meervoud" uit, dat zich onbevangen"links-nationaal" noemt en waaraan namen verbonden zijn als Jef Turf,Frans Maes, Ludo Abicht, Christian Dutoit, Hendrik Carette e.a., allemaalVlaamse Vlamingen die me even na aan het hart liggen als hun rechtse evenknieën.

En tot definitief slot nog eenpaar nootjes, die "representatief" zijn voor je geschrijf:

1.Bij het klassieke zinnetjeop het eind van je tekst: "Het (Vlaams nationalisme) is geel met minstenseen bruin randje", ontbreken de drie ismen die normaliter geplakt wordenop al wat niet onversneden links is: nazisme, fascisme, racisme.

2.Met het "scheldprozavan Depeuter" bedoel je allicht de begrippen bobo's, machthonger, GroteGelijk, gauche caviar, hypocrisie, hypercorrect e.d., maar zoiets als "hetgeleuter van Depeuter" hoort daar absoluut niet bij.

3."Hun subsidies (die van'Heibel' - FD) kunnen beter aan andere publicaties worden besteed,"schrijf je, terwijl op pagina 1 van 'Heibel' te lezen staat: "Om zijn volledigeonafhankelijkheid te kunnen bewaren weigert ‘Heibel’ elke subsidie door hetVlaams Fonds voor de Letteren."

4.Dat van die bruiloft vanKana zullen we best vergeten, zeker?

5.En dat van dat"tweetalig nummer met gedichten van onze francofone collega’s" ook?

Zo, dat was het dan, besteWildeman. Ik hoop en reken er een beetje op dat je niet geschokt bent door ditbriefje, waarvan de aanvang uiteraard badinerend bedoeld is (en waarin nogalwat hyperbolen verwerkt zijn). Bij nazicht op het internet constateer ik dat jebij de actie rond het Lappersfortbos betrokken bent, wat dus zeker elkeBoboverwantschap uitsluit. En ook stel ik vast dat we elkaar toch op een aantalpunten ontmoeten. In je groene bezorgdheid bij voorbeeld, die zowel Hannelore,de andere Heibelier, als ikzelf met je gemeen hebben. Want in de Kempen zijn ernog heel wat 'Lapperfortbossen' die wij bewaard willen zien, veel meer dan inde 'elitaire badplaats’ De Haan, waar jij rust gevonden hebt. En ook in je mooiegedicht 'Stinker en Blinker' herken ik iets van mijzelf, nl. het geloof datinderdaad "niet het voorlopige / blijft duren: duur is teder / omgaan metvoorlopigheid".

Vanuit dit geloof groet ik je,alsmaar breder monkelend om 's mensen onuitroeibare gewichtigheid.

Frans Depeuter

Optimistisch gedicht

2012-01-12T08:43:00.003+01:00

21LENTES

In hetsmeltend ritselen van sneeuw,

hetrustig kloppen van een schildpad

tegen detree van een terras,

in ‘tpopelend hart van een veulen

dat naarleven op de weide smacht,

herkenik de nabijheid van lente.

Ophoogslanke benen staat zij,

veerkrachtigvan knoezel tot schaamte.

Zachtstreelt zij mijn tong tot ook mijn

mondvraagt naar haar 21 lentes.

Strakskomt zij over mijn drempel:

zalig inde strandstoel van haar adem.

Thierry Deleu

2012-01-12T08:30:00.004+01:00

Port-au-Prince (Haïti 13-01-2010)

sliep U toen de aarde hun bed nam,

hun thuis, kruis en geliefden ?

waar was U voor losgeslagen armen,

handen, verkrampt in hun laatste gebed ?

koos U het gebroken staal, het beton

dat ontwapend zwijgt in een valse stilte ?

wilde U in dode ogen het gestold verhaal

van hun povere lippen

geen honden meer voor de wonden

het oogwit vergroot, zwart gebrand

van dit geschokte land ligt hun taal

van broze hoop onder Uw kathedraal

in deze haven van bedrog

werden zij puin van U

Luc C. Martens

2012-01-11T19:31:00.002+01:00

Laatste brief aan Jan Van Herreweghe (6 juli 2002)

2012-01-11T18:38:00.002+01:00

Oostduinkerke,6 juli 2002.

Jan,

Dit ishet prille begin van de Oostduinkerkse brieven. Hier begint een nieuwbrievenboek. Ik vermoed: nummer vier. En, ja Jan, hier komt mijn vraag alweeruit de bocht, van achter de hoek, niet uit de lucht gevallen, neen, neen,verwacht: “Wanneer verschijnt het eerste brievenboek? Vlaanderen wordtwanhopig, kreunt, ligt op apegapen. Het land heeft zijn medicijn nodig, hetreeds lang aangekondigde wondermiddel, de viagra van de geest, het pompje naarde eeuwigheid, de pacemaker, de make-lover…”

Eerstde Creuse, mijn tweede vaderland, - dit is een dwaas, beetje kinderachtigstatement: mijn vader had geen land en ik wil ook geen land, ik hoor bij eenvolk. Weet je, mijn vriend, dat ik in mijn hart altijd een Volksunieman bengeweest en om den brode (eigenlijk voor de kers op de taart, de crème fraicheop de beker, voor het zout in de pap, een schelle van de zeuge tussen mijnboterham) een socialist? Ginette zegt smalend dat ik een collegepiet ben: bijgelovig,Vlaams, romantisch, zwever, zwerver, nationalist, chauvinist, … Ik weet niet ofzij gelijk heeft. ’t Maakt ook niets uit, ik voel mij goed in mijn vel. En ikdurf al eens uitschuivers produceren als daar zijn: “Indien de wereld een landvan volkeren was gebleven en niet een land van staatkundige grenzen, dan zou dewereldvrede al lang een feit zijn geweest!” Soit, de Creuse dus.

NaNathalie Baye en de Belgische kasteelheer ontmoette ik onlangs een derde toffegast: een moderne druïde met ouderwetse gedachten! Ineens stond hij naast mij.Waar kwam hij vandaan? Eerst dacht ik beweging te hebben gezien in het hogegewas, maar hij kon ook tussen de grotegranieten stenen naar boven zijn geklommen. Hij droeg een lang wit kleed en hadeen grijze, lange, fijne baard die in punt uitliep tot bij de navelstreek.

“Bene qui latuit, bene vixit.”

“Ansi soit-il.”

Hijvertelde in een middeleeuws Frans, doorspekt van Engelse klanken, over zijnmissie, zijn hoge leeftijd, over Merlijn, over de 112 profetieën van Saint-Malachieof Armagh (Ierland, 1094-1148). Door de verwoesting van de Keltische kloostersdoor de Vikings waren de Ieren beroofd van hun spirituele en culturele wortels.

“Ik beneen ovaat.”

Aan dediepe groeven in mijn voorhoofd kon de man merken dat ik niet wist wie of wateen ovaat was.“Ovaten zijn zieners. In de hiërarchie van de druïdenkaste zijnwij belast met de voorspelling.” “Ach zo,” piepte ik. “En jij bent een druïde?”

“Precies.”

Malachie,Jan, is de auteur van de 112 profetieën over de pausen, vanaf Celestijn II(1143-1144) tot Johannes-Paulus II. Hij bezocht Sint-Bernard in Clairvaux in1139. Schonk Sint-Bernard aan de Tempelorde niet alleen een Regel, maar gaf hijhaar ook een aantal geheimen door, waaronder deze 112 profetieën? Het ziet ernaar uit. Daardoor hadden de Tempeliers inzicht in het lot van de pausen. ToenJacques de Molay, Grootmeester van deze Orde, op de brandstapel stond,voorspelde hij de dood van Filips de Schone en van paus Clemens V in hetzelfdejaar van zijn executie. Clemens V stierf aan een ongeneeslijke ziekte,verkrampt door verschrikkelijke pijn (profetie 31 van Malachie of Armagh).

Dewitte man nodigde mij uit om bij hem te komen zitten op een bank, die de vormvan een altaar had, een soort dolmen. Hij zei dat hij één van de laatstedruïden was die als opdracht had de hypocriete kerkelijke leer te demystifiërenen haar te vervangen door de van oudsher zuivere Keltische eredienst.

“DeKerk is een aberratie van de leer van Christus. Zij die dit hardopuitschreeuwen, worden gedoodverfd als ketters. Ben jij bereid het woord vanMerlijn te verkondigen?”

Jan, jekent mijn antwoord.

Jan,begin deze week ontmoette ik Francine Van Mieghem, de vrouw van George Grard.Zij kocht in 1994 inGijverinkhove (de Westhoek) een hoeve aan die ze liet restaureren. Nu staat hetcomplex bekend als “Stichting George Grard”, een soort openluchtmuseum.

Wedronken een koffie en Ginette trakteerde Francine op een kir. Gevleid door ditgebaar vertelde ze ons honderduit over de Stichting, over haar man en over haardochter Chantal.

In 1931vestigde Grard zich in een vissershuisje te Sint-Idesbald. Hier werd dezogenaamde “School van St.-Idesbald” geboren of de Academie van de Westhoek.Het huis werd een ontmoetingsplaats voor kunstenaars, zoals Caille, Creuz,Dasnoy, Delvaux. In 1947 reisde Grard naar Zuid-Frankrijk, Spanje, Italië,Griekenland en Joegoslavië. In 1954 ontmoette hij Francine Van Mieghem. Zehuwden in 1970. Einde jaren '70 kreeg Grard te kampen met gezondheidsproblemen.Hij overleed te Sint-Idesbald op 26 september 1984.

GeorgeGrard wordt algemeen erkend als één van onze grote Belgische beeldhouwers. Hijbleef zijn hele leven trouw aan één thema: de liefde voor het vrouwelijk naakt,zittend, liggend, staand. In de woelige jaren '30, '40, en '50, wanneer destrijd tussen figuratief en abstract heftige discussies uitlokt, blijft hijovertuigd van zijn gelijk. In 1962 schrijft hij: “Ik bekijk dat allemaal vanver. Het leven zelf interesseert me meer. Het is uit het leven dat ik hebgeput. Ik voel mij veeleer verwant met de sensualiteit van Renoir.”

In 1957werkte hij een maand in Kongo. Afrika inspireerde hem tot zijn Grote Afrikaanse, een rechtopstaandeuitgelengde slanke figuur. Dit beeld is een keerpunt en betekende de overstapnaar een nieuw vrouwentype: de uitgelengde gestaltes.

Na zijndood blijft het vissershuisje door de familie bewoond. Te Gijverinkhove wordenechter alle originele gipsen beelden bijeengebracht.

Grard isde uitvinder van de verloren-was-techniek. Op het oorspronkelijke gips maaktehij een mal waarvan hij de verschillende delen met vloeibare was instreek.Daarna zette hij de holle delen van de afgekoelde was aan elkaar. In en rondhet beeld bracht hij bakaarde aan. In een oven op hoge temperatuur werd het beelduitgestookt, zodat de aarde gebakken werd en de was volledig verdampte ofwegsmolt. De uitdrukking “verloren was” slaat op het feit dat het wassen beeldletterlijk in rook opging. In de lege tussenruimte die door het uitstokenontstond, goot hij vloeibaar brons.

Wanneerwij meer dan gewone belangstelling tonen voor een werk van Chantal Grard, mengteen zekere Trenchant zich in het gesprek. Trenchant is de Franssprekende neefdie mee de zaak behartigt.

“Lebaby? Vingt-quatre mille, monsieur. Il ne reste que deux.”

VoorChantal Grard vormen levende organismen het uitgangspunt van haar werk. Zijverwijst meervoudig naar ontluiken, groeien, evolueren, het zich richten naarlicht en warmte. Op een subtiele en sensuele manier formuleert zij eenpersoonlijk antwoord op het oeuvre van haar vader. Thema's als vruchtbaarheiden groei, uitzetten en krimpen maar evenzeer de tegenpolen: rotten, afsterven,sterven. Ook begrippen als mannelijk/vrouwelijk, agressiviteit/sensualiteit,dominantie/tederheid spelen mee. Ze werkt in klei, gips, paraffine, was enbrons.

“Onderwijsmensen?Ik heb les gegeven, monumentale keramiek, van 1984 tot 1995 aan deWesthoekacademie van Koksijde, maar ik maak ookbeelden,” vertelt Francine van Mieghem.

“Dit weetik, mevrouw.”

“O ja, hoeis uw naam?”

“Deleu.”

“Van Ons Erfdeel?”

“Neen.”

“Schrijftu?”

Ik stel mij voor.

Fancine Van Mieghem ging in de leer bij Pierre Caillevoor keramiek en bij Paul Delvaux voor levend model. Beiden werden vriendenvoor het leven. Vooral Grard heeft haar talent doen ontbolsteren. Eigenzinnigbouwde zij echter een sculpturale wereld op met zeer eigen klemtonen. Haar werkevolueerde tot een spel van ritme binnen uitgelengde volumes, het opbouwen vanritme via de ledematen, wat resulteerde in het uitdunnen en verlengen van devormen.

“Ik exposeer vanaf 2 juni in Art Gallery DeMuelenaere & Lefevere in Oostduinkerke.”

“Wijvertrekken die dag voor een paar maand naar de Creuse. Maar als wij terug zijn,komen wij zeker kijken.”

“Ik woonhier niet hé, ik ben blijven wonen in Koksijde.”

“Stelt udaar ook tentoon?”

“Neen,maar u bent altijd welkom.”

“Dank u,mevrouw.”

Jan, deverhuis gaat vlotter dan ik had gedacht. Bijna elke dag rijden wij naar zee.Iedere keer neem ik plastic boxen en kartonnen dozen mee, met vooral boeken entijdschriften. Ook de tekeningen, schilderijen en beelden zijn reeds terplekke. De schilder-behanger en de elektricien hebben hun ding gedaan. Ginettevond een goede werkvrouw. Bovendien komen de bestelde meubels met regelmaat envolgens afspraak binnen. Ik denk aan het salon, de bibliotheekkast, deboekenrekken, de huishoudtoestellen. Gisteren kocht ik een modelvissersboot, nunog een modelzeemeeuw en een modellichttoren en de leefkamer ademtOostduinkerke uit. Ik zou graag nog een reproductie van Delvaux, een beeld vanChantal Grard en een keramiek van Francine Van Mieghem kopen, indien er eenbudget voor deze uitgaven voorhanden is. Zoals je weet is Netteke mijn ministervan financiën. Ja, Jan, maar ik blijf prime minister!

In het Florishof leerden wij Hilaire Florizoonekennen. Hij is de stichter, de motor, de gids van het museum, zijn zoon Janhoudt het restaurant open. Dit museum werd opgericht om het rijke verleden van onzegrootouders, hun leefmilieu en oude ambachten te bewaren en harmonieus teintegreren. Florishof is het museum van het leven, Jan, waar wij allen ietshebben terug te vinden of te ontdekken. In een uniek oud-Vlaams kader kunt U inhet pretentieloos maar stijlvol restaurant genieten van typischestreekgerechten. 's Namiddags is er ook koffiepauze met specialiteiten uitgrootmoeders tijd. Florishof is anders dan vele andere musea. Het is geenopeenstapeling van oud en vermolmd gereedschap, het is niet doods enonpersoonlijk, het leeft! En het leeft omdat wij er niet moeten kijken naar hetnetjes tentoongestelde meubilair van een oude keuken, maar werkelijk in dekeuken binnenstappen. Florishof wil het dorpse volksleven van voor deeeuwwisseling levendig naar voren brengen. Rond de kapel scharen zich deherberg, de winkeltjes, het schooltje, het mode-atelier, het interieur van hetoudste in zijn oorspronkelijke staat bewaarde vissershuis van devissersgemeente Oostduinkerke. Het museum vind je aan de Koksijdesteenweg 24Oostduinkerke. Ik kreeg van Hilaire, verboven de 80, een gedicht. Ja, Hilaire is ook een dichter. Door de verhuisfobiedie ten huize Deleu heerst – voor mijniet eens een onprettig gevoel -, vind ik het gedicht niet terug. Ik reserveerhet voor een tweede Oostduinkerkse brief.

Hoe staan de zaken vandaag, 6juli, er voor? Beter dan ik had durven verhopen: alles staat bijna op zijn(nieuwe) plaats. Ik schrijf in de slaapkamer, de boeken die ik dicht(er) bijmij wil, staan bijna alle in het juiste rek of bibliotheekkast. Dit betekentdat ik van de ongeveer 1.000 boeken er nu nog 500 over houd, waarvan er eenkleine 100 inde garage een nieuw (treurig) leven beginnen. Ook in de schilderijen en detekeningen heb ik grote kuis gehouden: sommige heb ik Henk cadeau gedaan enandere staan opgestapeld in de gesloten bergruimte. Welke heb iktentoongesteld? 6 tekeningen van Henk, de kat van Antoon, het zeetje van Mico,een werk van Rogette Jonckhiere en een naakt van Jacobert dat ik opnieuw heblaten inlijsten. Op het buffet prijkt een antieken stenen O.-L.-Vrouwebeeld metdruiventros, gekocht bij ExclusiveKuurne. Het komt uit Zuid-Frankrijk, 18^de eeuw.

Onze afreis naar de Creuse werdreeds driemaal verdaagd. We hebben het zo naar onze zin hier aan zee dat ikminder enthousiast naar La Vallade vertrek. Zou dit de ware reden zijn of een van devele? Je moet weten dat boer Warlop niet alle beloften inlost die hij mij heeftgedaan, vooral de verzorging van mijn paard laat te wensen over. Ik heb dan ookbesloten het op stal te plaatsen te Beveren-aan-den-IJzer, 20 km hier vandaan. In demaand september haal ik het naar hier. Ik heb immers geen “van” (E) en ook geenervaring met paardentransport. Bovendien krijg ik het moeilijk met dehebberigheid van mijn vriend Marcel, zijn puur materialisme, zijn berekendevriendelijkheid. Opgelet, Jan, Marcel blijft een vriend en de Creuse eenparadijs, maar toch vraagt het project een herbronning en een herschikking,zowel in aanpak als in duur. We zien wel.

Uitgever, Eindterm zit in de pipeline, nu zou ik graag hebben dat je Amélie Laforêt leest en aantekeningenmaakt. Ik heb vertrouwen in je literaire kritiek en je bijzonder groteleeservaring. Inmiddels werk ik aan de derde versie van Arsène du Frêne, heer van La Vallade. Het wordt een goede historische roman: historischcorrect (op enkele details na), vlot, veel dialoog, visionair, met bekendepersonages die alweer zullen worden verwezen naar het rijk van de fictie. OchJan, wat kan schrijven pijnlijk zijn en toch zo boeiend, alsof de wereld aan jevoeten ligt, welteverstaan de wereld die de schrijver oproept en waarin hijzich beweegt als een aal, een paling, een reptiel, een roede. Hij grijpt defictie van zijn figuren aan om te strelen en te geselen, om te juichen en tewenen, om plooien glad te strijken en voluit zijn gedacht te zeggen.Ondertussen werk ik aan een politiek traktaat dat als titel heeft: Hetcontact met de burger. Hierin wil ik mijn ei kwijt over de politiek, depolitici, de militant, de kiezer… Strelend en striemend, relativerend en humoristisch.“Ze mogen niet denken dat ik hun cinema niet doorheb!” Het wordt een lijvigpamflet van een 60-tal bladzijden. Om te publiceren in een tijdschrift. Welk?Weet ik veel. In Mao?

Jan, ik heb genoten van je laatste brief. De dagboekmanwas terug, even maar, lees ik, want hij komt en gaat. Een drukke gast, een wereldreiziger. In demaand februari was hij te zien in Poperinge, Watou, Gent, Heuvelland,Dranouter, Loker, Kemmel, Wijtschate, Ieper, Harelbeke, Mechelen, Menen,Merendree, Aalter, Roeselare, Zonnegem, Kortrijk, Beveren-Leie, Wielsbeke,Mere, Antwerpen, Duffel, Herzele, Melden, Sint-Amandsberg, Erpe-Mere, Waregem,Machelen-aan-de-Leie, Tielt en Eeklo. Al deze steden en dorpen liggen op deautosnelweg van de stress of aan wegen als bisons futés. Heeft de reiziger nogtijd voor zijn vrouw, zijn kind, voor de familie? Het eiland van stilte, deoase van rust ligt niet zo ver, veeleer dichtbij, thuis, en toch wil hij zichongedwongen terugtrekken in een ver land. Om wat te doen? Om aan te bellen bijschrijvers, dood of levend, om musea en exposities te bezoeken, om het spoor tevolgen van beroemde mannen en vrouwen… Om een depressie te krijgen? Maar neen, mijn vriend beleeft ook veelmoois, ogenblikken van verwondering, kinderlijke blijdschap.

Thierry

2012-01-11T08:35:00.003+01:00

Geslotenschelpen

melancholiesluimert
tussen het fluiten
van de wind
doorheen zeezieke dagen
van droevig gemijmer

wanneer gesloten schelpen
zich verspreiden op
het naakte strand,

eenspeelse toevlucht
in vroegere dagen

toen striemende golven
nieuwe draagkracht gaven
het zand wat lichter leek
bij het stappen zonder vragen

waar ben je heen gegaan
toen nevels het ruim doorkruisten
en in slierten bleven hangen
op de duinen van vandaag

Walter Vilain, vriend uit duizend

2012-01-10T16:30:00.000+01:00

2012-01-10T14:02:00.000+01:00

De Geletterde Mens selecteert een nieuwe reeks"Gastdichters".

Zij die zich geroepenvoelen, mailen aan thierry.deleu2@telenet.be 10 gedichten door. Zij wordengeplaatst op DGM. De redactie selecteert er te gepasten tijde 4 voor hetnetbook.

Gelieve ook een kortec.v. en foto als bijlage mee te sturen.

Bedoeling is, met 20gastdichters een e-boek samen te stellen, onder auspiciën van Razor's EdgeEditions. De verspreiding van de gedichtenbundel op internet is opdracht vanalle geselecteerden.

Thierry Deleu,

hoofdredacteur