Marc Tritsmans nieuwe laureaat poëzieprijs Melopee 2010

HET GEDICHT GEEN AANLEG WERD DOOR DE JURY UITVERKOREN

Tijdens een academische zitting in de bijgebouwen van het Kasteel van Laarne werd op 26 september de nieuwe laureaat van de poëzieprijs Melopee - gemeente Laarne bekendgemaakt. Het gedicht Geen aanleg van de dichter Marc Tritsmans sleepte de prijs van 2.500 euro in de wacht.

De poëzieprijs Melopee 2010 wil ook dit jaar het meest beklijvende en oorspronkelijk Nederlandstalige gedicht bekronen. Daarvoor werd een selectie gemaakt uit de gedichten die gedurende 2009 voor het eerst gepubliceerd werden in een van de geselecteerde Vlaamse literaire tijdschriften.

Een shortlist van 21 gedichten werd samengesteld door de jury die bestond uit Herman Elegast, Anne-Marie Segers, Trees Veeckmans, Achiel Janssens, Jan De Meester, en Frank De Vos. Om tot deze selectie te komen hanteert de jury een individueel puntensysteem om zo objectief mogelijk te oordelen over de gedichten. Dit jaar stond: Geen aanleg bovenaan deze puntenlijst. Tijdens de academische zitting had Professor Frans-Jos Verdoodt, voorzitter van de jury, de eer de nieuwe laureaat bekend te maken.

Net als vorig jaar werd Melopee, het overbekende gedicht van Paul Van Ostayen, dat door Herman Elegast werd getoonzet, door hem uitgevoerd. Enkele lokale muzikale talenten verzorgden verder de muziek tijdens deze uitreiking. Dit jaar werd gekozen voor cellist Albijn Poppe, die twee stukjes speelde uit de 2de suite van Bach. Fluitisten Erika Kindt en René Hanselaer van het Muziekatelier Kalken speelden een stukje Mozart en voorzagen ook een fragment uit het werk van G.F. Telemann.

Ook de bijdrage van Anne-Marie Segers, een bekende Klara-stem die de academische zitting aan elkaar praatte, zorgde voor dat extra vleugje pit.

De laureaat.
Marc Tritsmans werd in 1959 geboren in Antwerpen. Naast dichter is Tritsmans ook milieuambtenaar. In 1992 debuteerde hij met de bundel De Wetten van de Zwaartekracht. Zijn poëzie handelt vaak over filosofische vragen over het bestaan. Via een klassieke poëtische structuur en origineel woordgebruik slaagt de auteur er in zijn lezers steeds opnieuw te beklijven. Deze dichter pleit voor transparantie, wars van gezocht woordgebruik.

De reactie van het Vlaams Fonds voor de Letteren op de poëtica van Marc Tritsmans is benauwend. Ik citeer: ‘De commissie herkent in de nieuwe gedichten nauwelijks samenspel tussen vorm en in inhoud; deze poëzie lijkt op vermond proza; bij gebrek aan spankracht moet je het als lezer stellen met een mededeling die lineair afgewerkt wordt. Die mededeling is weinig bijzonder en tegelijkertijd bijzonder weinig… De verzwakking van de taalbehandeling is ook te merken aan de enjambementen die zelden betekenis toevoegen. De nadruk valt immers geregeld op betekenisloze woorden (vraagwoorden en lidwoorden). De indeling in verzen en strofen komt daardoor nogal gratuit over’.

‘Enjambementen’,‘Betekenisloze woorden’,‘Indeling in verzen en strofen’,
‘Die mededeling is weinig bijzonder en tegelijkertijd bijzonder weinig’ Pardon?
Weinigen zijn ‘sand in eigen land’ en de wegen die de meester-keurders in het artistieke abattoir bewandelen ondoorgrondelijk. Natuurlijk hebben zij zoals iedereen het recht op klankuitstoting. Verder ben ik nooit sterk geweest in algebra maar de academische vervreemding van dit stalinistische pausdom is potsierlijk en spreekt hier boekdelen.
Niettemin werd dit gedicht door Jozef Deleu in 'Het Liegend Konijn' gepubliceerd. En met liefst zeven gedichten werd hij door Gerrit Komrij in diens bloemlezing opgenomen. Of zijn deze twee namen in het Nederlandse poëzielandschap dan toch te verwaarlozen?

Het gedicht.

Geen aanleg

Geen aanleg voor koetjes en kalfjes.
Te weinig geduld voor diplomatie. Wie
heeft het niet allemaal eerder geroken,
gezien en gehoord: de duistere walm

van lafheid en leugens, alle schijn-
bewegingen en machinaties, je eigen
gebreken en die van de soort. En dan
komt de kunst om de laatste bruikbare

toonaard te vinden en niet te verzinken
in dat o zo zalige, zwijgende niets. Want
natuurlijk is alles al eerder gezegd en
vertoond, maar nog levend al zwijgen
is wel de allerdoodste dood.

Laarne of hoe groot een kleine gemeente kan zijn..

Met de tweede editie van de poëzieprijs Melopee toont Laarne dat ze inspanningen blijft doen om poëzie bij het grote publiek te brengen. Deze continuïteit vormt een belangrijke stap in de groei van deze prijs. Laarne kiest er voor om te blijven investeren in Melopee. Het winnende gedicht wordt niet alleen in het gemeentelijke informatieblad gepubliceerd maar op Gedichtendag op flyers samen met poëzie van lokale dichters via de plaatselijke middenstand verdeeld. Vele inwoners hangen de geselecteerde gedichten eveneens aan hun raam. Het is opmerkelijk, zelfs hartverwarmend hoe een relatief kleine gemeente belangrijke middelen hiervoor wil inzetten. Petje af voor de gedreven schepen van cultuur, Dirk Clericks en zijn medewerkers Jolien Van De Wiele en Bruno Smet.

Bloemlezing

Naar aanleiding van de jaarlijkse prijsuitreiking wordt telkens een bloemlezing met de 21 geselecteerde gedichten uitgegeven. De dichters die voor 2010 werden opgenomen zijn: Willem.M. Roggeman, Erwin Mortier, Frans De Peuter, Paul Rigolle, Lies Van Gasse, Benno Barnard, Bernard De Wulf, Roland Joris, Peter Theuninck, Peter Holvoet-Hanssen, Maarten Embrechts, Johan Wambacq, Johan De Boose, Jan Baeke, Hester Knibbe, Herman Leenders, Herlinde Vekemans, Frédéric Leroy, Eric Spinoy, Anton Korteweg en Marc Tritsmans.

De bundel is verkrijgbaar bij de
Dienst Vrije Tijd & Jeugd in Laarne
Dorpsstraat 2, B – 9270 Laarne t.a.v. Jolien Van de Wiele +32 (9) 365 46 26 / jeugd.cultuur@laarne.be en bij het Poëziecentrum, Vrijdagsmarkt 36, 9000 Gent.

De bundel kost 10 euro (exclusief portkosten).
Deze poëzieprijs is verder te ontsluiten op de website: www.melopeelaarne.be

Frank De Vos.